تهيه و فرمولاسيون ميكروكپسول هاي حاوي عصاره رزماري با روش هاي خشك كن انجمادي و پاششي و ارزيابي خصوصيات آن ها

سابقه و هدف: امروزه به دليل مضراتي همچون افزايش احتمال خطرات قلبي،سرطان زايي و بروز مشكلات معده كه افزودني‏نهاي هاي خوراكي مصنوعي براي بدن دارند، توجه به تركيبات ضد ميكروبي با منشاء گياهي و حيواني كه باعث كنترل ميكروبي، شيميايي و افزايش ماندگاري مواد غذايي شود، رو به افزايش است. اسانس‌ها، عصاره‌ها، گياهان دارويي و خوراكي بدليل داشتن تركيبات ضدميكروبي، به منظور جلوگيري از رشد پاتوژن‌هاي بيماري‌زا و تاخير رشد عوامل فساد در مواد غذايي و نيز بعنوان افزودن‌ هاي افزودني‏هاي‏خوراكي امروزه مورد توجه صنعت غذا و بسته بندي قرار گرفته‌اند. كاهش نياز به آنتي‏ بيوتيك‌ها، كنترل آلودگي ميكروبي غذاها، توسعه تكنولوژي‌هاي بهبود عمر ماندگاري، حذف پاتوژن‌هاي نامطلوب و تاخير فساد ميكروبي، كاهش مقاومت ميكروارگانيسم‌هاي پاتوژن يا افزايش مقاومت سلولي برخي از فوايد اين ضدميكروب‌هاي طبيعي است. استفاده از تكنولوژي ميكروكپسولاسيون يكي از روش‌هاي نوين در افزايش ميزان عملكرد ضد ميكروبي و آنتي اكسيداني عصاره‌ها مي باشد كه به افزايش عملكرد آن‌ها كمك مي‌كند.مواد و روش ها: در اين پژوهش براي شناسايي تركيبات فنلي انتقال يافته رزماري دستگاه HPLC استفاده شد. همچنين، با آزمون هاي MIC و MBC اسانس‌ رزماريعصاره رزماري ميزان قابليت ضد‌ميكروبي آن بررسي شد. اسانس رزماريعصاره رزماري به صورت ميكروكپسوله با مالتودكسترين/ نشاسته اصلاح شده با روش‌هاي خشك كن خشك‏كن پاششي و خشك كن خشك‏كن انجمادي به همراه اولتراسوند و بدون اولتراسوند تهيه شد. آزمون‌هاي ميكروكپسول‌ها شامل خصوصيات مورفولوژيكي، درصد به دام اندازي، درصد آزاد سازي، اندازه ذرات، خصوصيات اتصال رزماري به ميكروكپسول‌هاي مالتودكسترين/ نشاسته اصلاح شده بررسي شد. طرح به صورت كامل تصادفي و در سه تكرار انجام شد. نتايج آزمون ها با استفاده از نرم افزار Minitab 16 در سطح احتمال 95 درصد آناليز شدند.يافته ها: نتايج نشان داد كه تيمارهاي ميكروكپسول‌هاي تهيه شده با روش خشك‏ كن انجمادي و اولتراسوند از خصوصيات مورفولوژيكي يكنواخت، اندازه ذرات كوچكتري و ميكروكپسول هاي تهيه شده با روش خشك كن خشك‏كن پاششي از اندازه ذرات بزرگتري برخوردار بودند . دامنه سايز ميكروكپسول ها از محدوده 95 ميكررومتر تا 119.2 ميكرومتر بوده و شاخص پراكندگي نيز از 0.360 تا 0.443 بين تيمارهاي ميكروكپسول ها مشاهده شد. اما تيمارهاي ميكروكپسول تهيه شده با روش خشك كن خشك‏كن پاششي و بدون اولتراسوند داراي بالاترين اندازه ذرات و كمترين ميزان درصد به دام اندازي و آزادسازي بود. از نظر نوع پيوندهاي ايجاد شده بين مالتودكسترين، نشاسته اصلاح شده و رزماري در هر يك از روش ها اختلافات معني داري مشاهده نشد(0.05 ˃p). نتيجه گيري كلي : نهايتا تيمار ميكروكپسول تهيه شده با روش خشك كن خشك‏كن انجمادي و اولتراسوند به عنوان تيمار بهينه انتخاب شد. اين نسبت مي‌تواند به عنوان حالت بهينه در صنعت غذا به عنوان يك ميكروكپسول ضد‏ ميكروبي و آنتي اكسيداني استفاده شود.