بررسي تغييرات طول دوره رشد گندم ديم تحت تأثير تغيير اقليم (مطالعه موردي: دشت تبريز)

كشاورزي و به‌ ويژه زراعت ديم به‌ عنوان يكي از شاخه‌هايي است كه تا حد زيادي تحت تأثير اثرات تغييرات اقليمي قرار دارد. مطالعات انجام‌گرفته قبلي در خصوص برآورد طول دوره رشد گندم ديم در كشور، به‌طور عمده مربوط به بررسي طول دوره رشد سال‌هاي گذشته و يا براساس روش درجه روز رشد هستند كه چندان واقع گرايانه نمي‌باشد. هدف اين پژوهش برآورد طول دوره رشد متوسط گندم ديم دشت تبريز براي 20 ساله گذشته (1372 الي 1393) و 50 سال آينده مي‌باشد. در گام نخست، وضعيت شرايط آينده تحت شبيه‌سازي مدل‌هاي GCM گزارش ششم هيئت بين‌الدول تغيير اقليم (IPCC)2 و تحت سناريوهاي SSP1-2.63 و SSP5-8.6 ارزيابي شده و سپس با روش پيشنهادي دستورالعمل ناحيه‌بندي اكولوژيكي سازمان خواروبار و كشاورزي ملل متحد (FAO)4، طول دوره رشد هر دوره برآورد و با يكديگر مقايسه شده است. مطابق روش فائو، طول دوره رشد معادل بازه زماني است كه بارندگي بيش از 50 درصد تبخير و تعرق پتانسيل باشد كه اين بازه زماني با پيداكردن نقاطع تقاطع نمودار ماهانه بارندگي و 50 درصد تبخير و تعرق پتانسيل و مشخص‌شدن تاريخ شروع و پايان دوره رشد انجام گرفته است. نتايج حاصل از مقايسه طول دوره رشد دوره پايه و وضعيت شرايط آينده تحت شبيه‌سازي مدل‌هاي GCM نشان داد كه در دشت تبريز براي 50 سال آينده طول دوره رشد گندم، به‌طور متوسط به ميزان 16 روز افزايش يافته و پايان دوره رشد به‌طور متوسط به ميزان 12 روز ديرتر اتفاق خواهد افتاد.