تغييرات القاء شده در شاخص هاي فيزيولوژيك و عملكرد تريتيكاله (X Triticosecale Wittmack) تحت تنش كم آبي به وسيله برخي تعديل كننده هاي تنش

به‌منظور بررسي اثرات برخي تعديل كننده‌هاي تنش (باكتري‌هاي محرك رشد و نانواكسيد آهن و سيليكون) بر عملكرد و برخي صفات فيزيولوژيكي و بيوشيميايي تريتيكاله در شرايط محدوديت آبي، آزمايشي به‌صورت فاكتوريل در قالب طرح پايه بلوك‌ كامل تصادفي در سه تكرار در مزرعه تحقيقاتي دانشكده كشاورزي و منابع طبيعي دانشگاه محقق اردبيلي در سال 1400 اجرا شد. فاكتورهاي مورد بررسي شامل آبياري در سه سطح (آبياري كامل به‌عنوان شاهد، قطع آبياري در 50 درصد مراحل چكمه‌اي شدن (آبستني) و سنبله‌دهي به‌ترتيب به‌عنوان محدوديت شديد و ملايم آبي به ترتيب كد 43 و 55 مقياس BBCH)، كاربرد كودهاي زيستي در چهار سطح (عدم كاربرد به‌عنوان شاهد، كاربرد آزوسپريليوم، سودوموناس، كاربرد توام آزوسپريليوم و سودوموناس) و محلول‌پاشي نانوذرات در چهار سطح (محلول‌پاشي با آب به‌عنوان شاهد، محلول‌پاشي يك گرم در ليتر نانو اكسيد آهن، محلول‌پاشي50 ميلي‌گرم در ليتر نانوسيليكون، محلول‌پاشي توام نانواكسيد آهن و نانوسيليكون) مي‌شدند. نتايج نشان داد كاربرد باكتري‌هاي محرك رشد و نانو اكسيد آهن وسيليكون در شرايط آبياري كامل محتواي كلروفيل كل (48.16%)، عملكرد كوانتومي (36.05%)، محتواي نسبي آب (35.83%) و عملكرد دانه (43.28%) را نسبت به عدم كاربرد باكتري‌هاي محرك رشد و نانوذرات تحت شرايط قطع آبياري در مرحله آبستني افزايش داد. همچنين كاربرد باكتري‌هاي محرك رشد و نانوذرات تحت شرايط قطع آبياري در مرحله آبستني فعاليت آنزيم‌هاي كاتالاز، پراكسيداز و پلي‌فنل اكسيداز را (به‌ترتيب، 47.06، 55.69 و 36.53%) و محتواي پرولين، قندهاي محلول (به ترتيب 45.41 و 46.93%) نسبت به عدم كاربرد باكتري‌هاي محرك و نانوذرات تحت شرايط آبياري كامل افزايش داد. بر اساس نتايج اين بررسي به‌نظرمي‌رسد باكتري‌هاي محرك رشد و نانوذرات مي‌تواند بواسطه بهبود صفات فيزيولوژيكي و بيوشيميايي، عملكرد دانه را در شرايط محدوديت شديد آبي افزايش دهد.