نظريه عدالت سعدي

سعدي در بخش هايي از آثار خود، به ويژه باب »در سيرت پادشاهان « از گلستان و باب »در عدل و تدبير و رأي « از بوستان، به تفصيل به مفاهيم مرتبط با حقوق عمومي ازجمله عدالت مي پردازد. هدف پژوهش حاضر، استخراج نظريه عدالت از آثار سعدي است. نظر سعدي در مورد عدالت چيست؟ او چه جايگاهي در ميان نظريه پردازان عدالت دارد؟ پسِ كلام شاعرانه سعدي، انديشه ورزي نهفته است؛ او به اوصاف و مصاديق مختلف عدالت ورود مي كند، اگرچه اين پردازش حداقل به معناي امروزين، روشمند و منسجم نيست؛ ازاين‌رو بازخواني و بازنويسي آن ضروري مي شود. روش پژوهش، توصيفي-تحليلي با استفاده از تحليل محتوا است. نظريه عدالت سعدي بر برابري ارزشي انسان ها و وظيفه دولت به توزيع برابر منابع با رعايت قواعد عدالت شامل تقدم منفعت عمومي، منع استفاده شخصي از خزانه، منع تعدي به جان و مال مردم، تأمين امنيت، رسيدگي به شكايت ها، شنيدن اظهارات طرفين دعوا، فرض بي‌گناهي و توجه ويژه به افراد بحران زده مبتني است. اين اصول، نابرابري اكتسابي موجود ميان انسان ها را كه حاصل برهم خوردن نظم و عدالت طبيعت است، تعديل مي كند تا رضايت عمومي حاصل شود. قاعده طلايي نظريه عدالت سعدي اين است كه اگرچه انسان ها به لحاظ ارزشي، برابر هستند، هركس شايسته رفتاري است كه خود مي كند.