مباني دين‌شناختي علم ديني و نظريه تجربه ديني؛ سازگاري يا تعارض

علم ديني، دانشي متأثر از دين است. ديدگاه‌هاي مطرح در علم ديني معيارهايي براي توليد علم ديني مطرح كرده‌اند كه به وجود ويژگي‌هايي در دين همچون منبع معتبر ديني، محتواي معرفتي قابل شناخت و جامعيت و كمال دين، وابسته است. اين ويژگي‌ها را مباني دين‌شناختي علم ديني ناميده‌اند. خدشه در اين مباني به خدشه در امكان علم ديني خواهد انجاميد. هرچند نظريه تجربه ديني با انگيزه دفاع از اعتقاد ديني و به نفع وجود خدا مطرح شد، تعارض با برخي مباني ديني را در خود داشت. تجربه‌گرايان ديني با تمركز بر بُعد گرايشي انسان نسبت به دين، گوهر دين را نوعي احساس و تجربه ديني مي‌دانند. ايشان وحي را تجربه ديني پيامبر انگاشته، و ابلاغ پيامبر را تفسيري شخصي از آن تجربه و متأثر از ويژگي‌هاي انساني به‌شمار مي‌آورند. اين مواضع با مباني دين‌شناختي علم ديني ناسازگار مي‌نمايد و پيامد آن بسنده كردن به نوعي حداقلي از علم ديني است. تبيين نسبت نظريه تجربه ديني با مباني دين‌شناختي علم ديني و به تبع آن با امكان علم ديني، مسئله اين پژوهش است كه با روش تحليلي و مقايسه‌اي صورت پذيرفته است.