نقد زباني و بلاغي شعر ناصر بخارايي

برخي از محقّقان، ناصر بخارايي را شاعري خوشگو با زباني فصيح و الفاظي منتخب و استادانه دانسته‌اند. وي كه در قرن هشتم هجري در بخارا مي‌زيست، قصيده و غزل را به سبك شاعران عراقي مي‌سروده است. اين پژوهش در پي پاسخ به اين پرسش است كه آراي صاحب‌نظران دربارۀ فصاحت و سلاست كلام او، تا چه اندازه درست است. از همين رو، در تحقيق‌ حاضر، به شيوۀ توصيفي- تحليلي، بلاغت و زبان شعر وي بررسي و تحليل مي‌شود. نتايج پژوهش نشان مي‌دهد كه در حوزۀ زباني مي‌توان ‌مواردي همچون كاربرد نادرست برخي تركيبات و تعبيرات، حذف بدون قرينۀ واژه‌ها، تعقيد لفظي و مواردي از مخالفت قياس نحوي را ذكر كرد كه موجب ابهام و سستي كلام او شده است. در محور بلاغي ‌هم، ادّعاي برخي تناسبات دور از ذهن و توجيه‌ناپذير ميان عناصر مختلف، موجب شده پاره‌اي غلط‌هاي مفهومي به حوزۀ ‌معاني و تصاوير شعر وي وارد شود. در مجموع بايد گفت شواهد زيادي را مي‌توان در شعر او سراغ گرفت‌ كه با معيارهاي فصاحت و بلاغت مطابقت ندارد. با وجود اين‌ها، بايد گفت شاعر توفيق يافته از يك سو تركيبات فعلي متعدّدي را ابداع كند و از سوي ديگر، برخي عبارت‌ها و تركيب‌هاي آشنا را در معاني تازه‌اي به خدمت گيرد و از اين طريق توانسته تا حدودي موجب برجستگي و غناي مضامين كلامش شود.