تحليل مباني فلسفي تربيت اخلاقي از منظر امام علي(ع) در نهج‌البلاغه و ارائه الگوي تربيت اخلاقي

زمينه و هدف: تربيت اخلاقي به منزله يكي از جلوه هاي متعالي تعليم و تربيت كه هدف عمده آن رشد اخلاقي كودكان است، امري است كه مربيان و معلمان ناچارند مستقيم و غيرمستقيم بدان توجه كنند. لذاهدف از اين پژوهش ارائه الگوي مطلوب مباني فلسفي تربيت اخلاقي از منظر امام علي(ع) در نهج البلاغه مي باشد.روش: پژوهش از نوع كيفي و روش آن تحليل محتوا از نوع قياسي مي باشد. براي انجام تحقيق از كتاب ها، مقالات و منابع پژوهشي نوشته شده توسط پژوهشگران پيرامون تربيت اخلاقي، سبك زندگي اسلامي استفاده شده است. پژوهش مذكور با تكيه بر روش تحليل اسنادي و تحليل مضمون، تربيت معنوي، اهداف و اصول آن را بر اساس آموزه هاي امام علي(ع) مورد بررسي قرار داده است. براي تحليل محتوا از رويكردي خاص براي تحليل داده ها استفاده مي شود كه اين رويكرد خاص عمدتاً ناشي از نحوه تلقي از موضوع تحليل(محتوا) مي باشد.يافته ها: در اين پژوهش با بررسي چهار بعد فلسفي نتايج حاكي از آن است كه مباني فلسفي تربيت اخلاقي از منظر امام علي(ع) در نهج البلاغه عبارت است از: معرفت شناختي(اصل اعتدال، پرورش ابعاد وجودي شخصيت، اصل تفكر، اصل تدرج و تمكن، اصل تسهيل، تربيت عقلاني)، هستي شناسي(احترام به شخصيت فرزند، اصل محبت، شيوه الگويي، اهداف واسطه اي تربيت اخلاقي، اصل همكاري، اصل دوستي و اصل ترويج و تلاش)، انسان شناختي(رسيدن به مقام اطاعت و عبوديت الهي، آگاه كردن كودك از پايگاه وجودي خويش در جهان، رسيدن به مقام اطاعت و عبوديت الهي، اصل عدالت، همراهي امور اخلاقي با خاطرات خوشايند، اصل رستگاري و حقيقت جويي، اصل تعهد، تشويق و تنبيه، آگاه كردن كودك از پايگاه وجودي خويش) و ارزش شناختي(مسئوليت، تداوم، فضل و اصل تذكر).نتيجه‌گيري: امام علي(ع) بر اين باور است كه بنيادي ترين ركن در تكامل فرد و جامعه، تفكر و معرفت است كه اين تفكر و معرفت باعث خودشناسي در انسان مي شود و رسيدن به كمال فردي و اجتماعي بدون رنج انديشيدن و بهره مندي از دانش ممكن نيست. رشد و پيشرفت يك جامعه در هر بعدي از ابعاد، نتيجۀ رشد معارف مربوط به آن بخش و متناسب با آن است.