موانع تعامل اساتيد و دانشجويان در آموزش مجازي: يك مطالعه كيفي

مقدمه: ويژگي اصلي و اساسي آموزش الكترونيكي، علاوه بر دسترسي آسان به اطلاعات، ويژگي ارتباطي و تعاملي آن است. بدون برقراري تعامل، يادگيرندگان انگيزه‌اي براي ادامه دوره در خود نمي‌بينند و يادگيري به وقوع نمي‌پيوندد. اين پژوهش با هدف شناسايي موانع تعامل در يادگيري الكترونيكي و ارائه‌ راهكارهاي ايجاد و بهبود تعاملات از ديدگاه اساتيد و دانشجويان رشته‌هاي مجازي دانشگاه علوم پزشكي تهران انجام شد. روش‌ها: در اين مطالعه‌ي كيفي با روش تحليل محتوا، 22 نفر مشاركت‌كننده از طريق نمونه‌گيري هدفمند تا رسيدن به اشباع اطلاعات، از ميان استادان و دانشجويان دانشكده مجازي دانشگاه علوم پزشكي تهران انتخاب شدند. داده‌ها از طريق مصاحبه نيمه‌ساختار يافته عميق گردآوري و تحليل داده‌ها (با رويكرد قراردادي) براساس مدل گرانهايم و لاندمن(Granheim and Lundman) سال 2020، انجام شد. اطمينان از صحت و استحكام پژوهش با استفاده از معيارهاي لينكلن و گوبا (Lincoln and Guba) انجام گرفت. نتايج: يافته‌هاي حاصل از موانع در 6 طبقه‌ي اصلي: فرآيند ناقص ارائه‌ي آموزش، موانع انگيزشي و نگرشي، موانع زيرساختي، چارچوب‌هاي فردي، ضعف در گستره‌ي دانش و شناخت و برنامه‌ريزي و سياست‌گذاري ناقص ساختاري و 16 طبقه‌ي فرعي قرار گرفت. از ميان گزاره‌هاي مربوط به موانع بيشترين تأثير از ديدگاه پاسخ‌دهندگان مربوط به فرآيند ناقص ارائه‌ي آموزش بود. بعد از آن موانع انگيزشي و نگرشي، موانع زيرساختي، چارچوب‌هاي فردي، ضعف در گستره‌ي دانش و شناخت و در نهايت برنامه‌ريزي و سياست‌گذاري ناقص ساختاري توسط افراد صاحب‎نظر ارائه شد. نتيجه‌گيري: نتايج اين مطالعه موانع تعامل در يادگيري الكترونيكي را از ديدگاه اساتيد و دانشجويان تبيين نمود. شناخت اين موانع در جهت برطرف كردن آن با هدف ايجاد و توسعه تعامل در يادگيري الكترونيكي، كمك‌كننده خواهد بود. تقويت تعامل در آموزش‌هاي مجازي با هدف تسهيل يادگيري قويا پيشنهاد مي‌گردد.