روند مهاجرت كارگران ايراني به قفقاز در قرن13ق

در سدۀ نوزدهم ميلادي به‌دليلِ شرايط اقتصادي و سياسي حاكم بر ايران گونۀ خاصي از مهاجرت از ايران روي داد و آنْ مهاجرت كارگران به منطقۀ آذربايجانِ روسيه و قفقاز جنوبي بود.هدف: بررسي اوضاع ولايت باكو به‌عنوان كانون اصلي مهاجرفرست به قفقاز و نقش مهاجران ايراني در قفقاز.در اين تحقيق مقولۀ مهاجرت و مسائل حقوقي آن ازلحاظ كمي و كيفي بررسي شده‌است. هم‌چنين ابعاد مهاجرت، شامل مبدأ مهاجرت، مقصد مهاجرت، و مسائل اقتصادي مهاجرت ايرانيان به قفقاز در قرن 19م با استفاده از منابع و اسناد تاريخي موجود در آذربايجان، گرجستان و روسيه بررسي شده‌است.روش٫ رويكرد پژوهش: اين پژوهش از نوع توصيفي و تحليلي است و داده‌هاي آن با استفاده از روش كتاب‌خانه‌اي جمع‌آوري شده‌است. شايان‌ذكر است كه اين داده‌ها از منابع دست‌اول موجود در آرشيو اسناد در جمهوري آذربايجان، گرجستان و روسيه گردآوري شده‌است؛ بنابراين اين مطالعه برپايۀ اسناد و مدارك معتبر تاريخي استوار است.يافته‌ها و نتيجه‌گيري: تحقيقات و بررسي‌ها نشان مي‌دهد كه گسترش تمدن جديد روسي به منطقۀ قفقاز سبب افزايش تقاضا براي نيروي كار شد و كشف نفت و توسعۀ صنايع نفتي هم بر اين تقاضا شدت بخشيد. درنتيجه موج مهاجرت به قفقاز به‌ويژه از آذربايجان و گيلان با افزايش چشمگيري مواجه شد؛ به‌طوري‌كه ميزان مهاجرت از ٪6.005 در سال 1857 به ٪62٫249 در سال 1904 رسيد.