حاكميت ديني در انديشه و آثار تفسيري عالمان حوزه علميه قم در سده اخير

اين مقاله با روش توصيفي ـ تحليلي انديشه و رهاورد نفسيري عالمان اسلامي معاصر حوزه علميه قم (سدۀ چهاردهم شمسي) در موضوع «حاكميت ديني» را بررسي كرده است. هدف پژوهش حاضر تبيين حاكميت ديني در انديشه و آثار تفسيري اين انديشوران و بيان موضع آنان در اين‌باره است. بدين‌منظور به بازيابي، تحليل و تبيين دستاوردهاي تفسيري اين متفكران ذيل شاخص‌‌هاي شش‌گانه حاكميت ديني پرداخته است: 1. حاكميت ديني به‌مثابه حاكميت عدالت و ارزش‌ها؛ 2. پيوستگي دين و سياست؛ 3. ضرورت حكومت؛ 4. مشروعيت حكومت؛ 5. مردمي بودن حكومت؛ 6. ساختار حكومت. يافته‌هاي پژوهش نشان مي‌دهد كه حاصل انديشه‌ورزي عالمان اسلامي معاصر حوزه علميه قم در تفسير آيات مربوط به حاكميت ديني، داراي دو وجه ايجابي و سلبي است. در وجه سلبي رهاورد تفسيري اين انديشمندان عبارت است از: مناقشه و نقد و نفي مشروعيت نظام سياسي و بنيان‌هاي حاكميت طاغوتي؛ و در وجه ايجابي دستاورد تفسيري اين انديشوران عبارت است از: تبيين مؤلفه‌هاي حاكميت ديني و الهي و تشريح ابعاد آن، به‌ويژه در عصر غيبت معصوم (ع)