نمودها و خويشكاري فرّه در اقتباس‌هاي محمّدرضا يوسفي از شاهنامه با رويكرد بوم‌گرا

فرّه يكي از مفاهيم اسطوره‌اي است كه رابطه‌ انسان و طبيعت را به خوبي نمايان مي‌كند. اين نيروي اَهورايي كه به باور انسان‌هاي دوره‌ اسطوره‌، در همه‌ موجودات (انسان و حيوان) سَرَيان دارد، سبب به كمال رساندن خويشكاري‌هاي خود مي‌شود.در  شاهنامه‌ فردوسي اين نيرو گاهي با نمادهاي جانوري همراه است و هم‌گامي انسان و طبيعت را در دوره‌ اسطوره‌اي در جهت برقراري نظم و نجات طبيعت از سلطه‌ ضدّ طبيعت آشكار مي‌سازد. مقاله‌ حاضر با روش توصيفي ـ تحليلي به كنش‌گري‌هاي فرّه با نمودهاي جانوري پرنده (سپيدا) و برّه (فرهان) در ايجاد نظم، نجات انسان و طبيعت از تسلّط ضدّ طبيعت (ديوان، خشك‌سالي، سرماي سخت و...) با اقتباس‌ محمّدرضا يوسفي از شاهنامه‌ فردوسي براي كودكان و نوجوانان مي‌پردازد. نتايج پژوهش نشان مي‌دهد كه يوسفي با رويكردي زيست‌محورانه، نمادهاي جانوري فرّه را در ساحتي اسطوره‌اي براي مخاطبان خود بازنمايي كرده است. بنابراين، فرّه در اين آثار بخشي از طبيعت است كه با مقابله با شرور و برگرداندن نظم گيتي، هم‌زمان به بقاي انسان و ناانسان ياري مي‌رساند. نقش فرّه بعدها در ادوار تاريخي  تغيير مي‌يابد و در خدمت نظم سياسي و اجتماعي قرار مي‌گيرد.