تبيين روابط اسطوره و هنر بر مبناي تخيل زيبايي‌شناسانه در برون‌داد نهايي مولفه‌هاي آگاهي اسطوره‌اي

اسطوره در ماهيت خود حاوي مؤلفه‌هايي است كه روابطي انكارناپذير با صور هنري را شكل مي‌دهد. كاسيرر نظام و ساختار اسطوره و هنر را بسيار مشابه مي‌داند، ولي معتقد است صورت‌هايي كه در خدمت اسطوره‌اند، با حقيقت چيزها يكي شده و به يك كاركرد بدل مي‌شوند و در اين مقام نمي‌توان و نبايد چنين تصاويري را از بُعد زيبايي‌شناسانه تحليل كرد؛ بنابراين پرسشي كه مطرح مي‌شود اين است: چگونه مي‌توان روابط بين اسطوره و هنر را در شكل‌گيري برون‌داد نهايي مؤلفه‌هاي آگاهي اسطوره‌اي تبيين كرد؟ اين نوشتار با هدف پاسخ به اين پرسش، به تحليل موردي نگارۀ سلامان و ابسال در جزيرۀ خوشبختي  از نسخۀ هفت‌اورنگ ابراهيم‌ميرزا در مكتب مشهد پرداخته و مي‌كوشد با بررسي آراي كاسيرر در باب آگاهي اسطوره‌اي، چگونگي تلاش نگارگر در تصوير يك «تخيل اسطوره‌اي» را به‌عنوان خدمتي از هنر به اسطوره يا بالعكس، كيفيت آگاهي اسطوره‌اي نگارگر را در تصوير يك «تخيل زيبايي‌شناسانه» به‌عنوان خدمتي از اسطوره به هنر بررسي كند. رويكرد پژوهش تطبيقي و روش آن توصيفي-تحليلي است و براي جمع‌­آوري اطلاعات از شيوۀ كتابخانه‌اي استفاده شده است. بررسي يافته‌هاي پژوهش نشان مي‌دهد كه در مؤلفه‌هاي شناختي تمايز و تقابل، عليت، واسطه‌هاي اداركي و تجسم اسطوره‌اي نگاره، تخيل زيبايي‌شناسانه در خدمت تخيل اسطوره‌اي است؛ اما در وحدت و كيفي‌گرايي اسطوره‌اي، تخيل اسطوره‌اي نگارگر در خدمت تخيل زيبايي‌شناسانۀ اوست. درواقع بنا بر يافته‌هاي ما، رابطۀ هنر و اسطوره گرچه در بدو پيدايي، پيرو تخيل اسطوره‌اي و معلول آن است؛ تخيل زيبايي‌شناسانه در توسعۀ مفاهيم و تكوين آن سهمي بي‌­بديل دارد. درحقيقت برون‌داد مؤلفه‌هاي آگاهي اسطوره‌اي، برآيندي از روابط هنر و اسطوره با تأكيد بر تخيل زيبايي‌شناسانه است كه از رابطۀ پيوستۀ قابليت‌هاي تصويري در نمايش تخيل اسطوره‌اي ناشي مي‌­شود.