بررسي فيتوشيميايي و ضد ميكروبي اسانس اندام‌هاي مختلف گياه دارويي Ferula tabasensis Rech. f. در رويشگاه هاي طبيعي يزد

امروزه با توجه به عوارض جانبي آنتي‌بيوتيك‌هاي مصنوعي و افزايش مقاومت دارويي، لزوم جايگزيني تركيبات طبيعي به عنوان منابع ايمن، بيشتر احساس مي شود. مطالعاتي روي خواص دارويي اسانس گونه هاي مختلف كما (Ferula L.) انجام گرفته است اما در اين زمينه از گياه كماي طبسي (Ferula tabasensis Rech. F.)، گونه بومي ايران، گزارشي مشاهده نشده است. در اين تحقيق برگ و گل گياه كماي طبسي در مرحله گلدهي در بهار ۱۴۰۰ از رويشگاه اصلي آن (بين خرانق و ساغند - ۱۵۷۰ متر) جمع‌آوري شد. اسانس گيري به روش تقطير با آب (طرح كلونجر) و آناليز نمونه اسانس به وسيله GC و GC/MS انجام گرفت. فعاليت ضدميكروبي اسانس هاي مختلف با تعيين حداقل غلظت مهاركنندگي رشد (MIC) به روش رقت سازي در محيط كشت مايع بررسي و قطر هاله عدم رشد برحسب ميلي متر نيز اندازه گيري شد. بازده اسانس ها براي برگ و گل گياه به ترتيب 0/3 و 0/5 درصد بدست آمد. نتايج نشان داد بورنيل استات (۳۵ درصد و 34/2 درصد) و آلفا-پينن (12/2 درصد و 8/4 درصد) به ترتيب مهم‌ترين تركيبات اسانس در برگ و گل، همچنين سيترونلول (15/2 درصد) ديگر تركيب اصلي موجود در اسانس گل گياه كماي طبسي مي باشد. هر دو اسانس فعاليت ضد ميكروبي خوبي عليه سويه هاي باكتريايي مورد مطالعه به جز اشريشياكلي داشتند. به نظر مي رسد عمده تركيبات موجود در اسانس برگ و گل دليل اصلي اين فعاليت ضد باكتريايي باشد، به طوري كه مي توان آنها را به عنوان جايگزين هايي براي آنتي بيوتيك هاي مصنوعي معرفي كرد.