چارچوب مفهومي طراحي منظر محوطة بيمارستان از سطح نظري تا قلمروي اجرايي (با تلفيق مرور سيستماتيك و تحليل محتوا)

با وجود پژوهش‌هاي متعدد انجام‌شده در ارتباط با نحوة اثرگذاري منظر محوطة بيمارستان در رضايت كاربران و انتشار دستورالعمل‌هاي طراحي، مطالعات مروري محدودي جهت شناخت جريان پژوهش، ضعف و قوت‌هاي اين حوزه انجام شده‌است تا دسترسي طراحان به اطلاعاتي سازمان‌يافته دربارۀ ابعاد نظري و عملي طراحي را تسهيل كند. هدف اين پژوهش، مرور و تحليل منابع موجود و ارائة آن در قالب يك چارچوب مفهومي، شناسايي نقاط قوت و ضعف ادبيات موجود و تشخيص نقاط نيازمند به تحقيقات بيشتر در حوزة طراحي منظر محوطة بيمارستان‌هاست. طبق يك مرور سيستماتيك، 47 منبع مرتبط يافت شد. سپس به منظور منظم‌كردن اطلاعات به‌دست‌آمده با روش تحليل محتوا به كدگذاري منابع در نرم‏افزار MAXQDA پرداخته ‏شد. 618 كد استخراج شد كه در قالب شش مقوله و 30 زيرمقوله دسته‏بندي شدند. اين شش مقوله، استخوان‏بندي چارچوب مفهومي ادبيات طراحي منظر محوطة بيمارستان را تشكيل مي‏دهند كه عبارت‌اند از: 1)تعاريف مربوط به منظر محوطة بيمارستان، 2) گونه‎‏شناسي، 3) نظريه‏هاي بنيادين، 4) رويكردهاي طراحي، 5) اصول و شاخص‏هاي طراحي و 6) ترجيحات و نيازهاي كاربران. يافته‏هاي پژوهش، حاكي از رشد مناسب ادبيات اين حوزه از ديدگاه نظري و عملي (بعد برنامه‏دهي و عملياتي) به‌طور همزمان است. مفهوم نظري منظر محوطة بيمارستان در حال تكامل و قابل تعريف و مفهوم‌سازي به‌عنوان فضايي با كاركردهاي خدماتي، نمادين و احيايي است. توصيف بعد عيني منظر از طريق مطالعات گونه‌شناسي انجام شده است. ادبيات طراحي منظر محوطه در وجه عملي، ابتدا معطوف به مجموعه‌اي از رويكردهاي طراحي است كه به دنبال عملياتي‌شدن كاركردهاي آن بودند. اين رويكردها در اصول، روش و اقدامات متفاوت هستند اما هدف اصلي آنان تبيين رابطة متقابل بين كاربر و منظر بيمارستاني است. اصول، كيفيت‌ها و توصيه‌هاي طراحي عمومي و مشترك براي كاربران متعدد و مناسب براي بيمارستان‌هاي عمومي است. ضعف اصلي ادبيات منظر محوطة بيمارستان، محدودبودن مجموعه شواهد معتبر درزمينة شناخت كاربر و نوع ارتباط او با محيط است. ازاين‌رو انجام مطالعات ارزيابي از نمونه‌هاي موردي در بسترهاي مختلف براي تقويت غناي ادبيات ضروري به نظر مي‌رسد.