نقش خيابان و اجزاي آن در باغ ايراني

خيابان اصلي باغ يكي از چهار عنصر مهم باغ ايراني (ورودي، خيابان، كوشك، ديوار) و اتصال‌دهندۀ ورودي به كوشك است. اما اين عنصر اصلي برچه‌ اساسي طراحي مي‌شود و دليل اين همه تنوع در خيابان باغ ايراني چيست؟ پاسخ به اين سؤال مي‌تواند راهگشاي طراحي خيابان در طرح‌هايي با ايدۀ باغ ايراني باشد. عنصر خيابان خود شامل اجزايي چون زمين، آب و گياه است. هر يك داراي نقش‌هايي هستند كه جمع‌بندي نقش اين اجزاء، نقش خيابان را در پي دارد. تا‌به‌حال پژوهش‎هاي متعددي روي اجزاء خيابان باغ ايراني انجام گرفته و به آنها از زواياي متفاوت نظاره شده است اما كدام يك از اين زواياها بيشتر موردتوجه معمار باغساز ايراني براي طراحي هر يك از اجزاء خيابان بوده است. براي بررسي اين موضوع، ده باغ در مكان‌ها و زمان‌هاي مختلف تاريخي گزينش شده و از طريق بررسي اجزاء خيابان اين باغ‌ها، نقش خيابان و اجزاء آن نتيجه‌گيري شده است. نقش‌هاي تعريف شده شامل عملكردي- اقليمي، شكلي، فضاگرا، اجتماعي- فرهنگي و معناگراست. نقش هر يك از اجزاء خيابان در باغ‌هاي منتخب به‌صورت كيفي ارزش‌گذاري شده و در نهايت نقش غالب آن جزء نتيجه‌گيري شده است. براين‌اساس زمين داراي نقش غالب معناگرا، آب داراي نقش غالب فضاگرا، اجتماعي- فرهنگي و معناگرا و گياه داراي نقش غالب فضاگرا و اجتماعي- فرهنگي است. اما به‌طور كلي نقش غالب تكرارشده در اجزاء خيابان، نقش اجتماعي- فرهنگي است. خيابان باغ ايراني فضايي از باغ است كه در آن ضمن گراميداشت اجزاء طبيعي، انسان نيز تكريم شده است و بيشترين حضور انسان و تعاملات اجتماعي نيز در آن اتفاق مي‌افتد.