بررسي مقاومت ارقام تجاري گندم نسبت به بيمارگر لكه‌برگي سپتوريايي Zymoseptoria tritici در منطقه مغان

در اين پژوهش به منظور شناسايي منابع مقاومت جديد نسبت به بيماري لكه برگي سپتوريايي گندم  با عامل قارچي Zymoseptoria tritici، ابتدا فاكتورهاي بيماري زايي در جمعيت بيمارگر موجود در منطقه دشت مغان يكي از كانون هاي مهم آلودگي، در دو سال متوالي (1399-1400)، تعيين شد. سپس واكنش مقاومت 44 رقم تجاري گندم نسبت به جمعيت بيمارگر در دو مرحله گياه كامل توسط پارامترهاي ارتفاع نسبي پيشرفت بيماري بر روي گياه و درصد شدت بيماري (مقياس دو رقمي00-99) در مزرعه ايستگاه تحقيقاتي مركز تحقيقات و آموزش كشاورزي و منابع طبيعي استان اردبيل (مغان) و واكنش مقاومت گياهچه اي ارقام توسط درصد سطح نكروتيك برگ و درصد سطح نكروتيك حاوي پيكنيد در شرايط گلخانه، در قالب طرح بلوك هاي كامل تصادفي در دو سال متوالي مذكور بررسي گرديد. نتايج بررسي فاكتورهاي بيماري زايي روي مجموعه ارقام و لاين هاي استاندارد و افتراقي نشان داد، الگوهاي بيماري زايي براي جدايه هاي جمع آوري شده در سال هاي مختلف در منطقه مغان، متفاوت از يكديگر بودند. نتايج تجزيه واريانس نشان داد بين ارقام گندم مورد مطالعه نسبت به جدايه هاي مورد مطالعه اختلاف معني داري در سطح احتمال يك درصد داشت. نتايج تجزيه خوشه اي براساس اجزاي مقاومت اندازه گيري شده مذكور نشان داد، ارقام در سه گروه اصلي (مقاوم، نيمه مقاوم تا نيمه حساس و حساس) قرار گرفتند. حدود 20 درصد از ارقام تجاري گندم (آران، بهرنگ، شبرنگ، ترابي، هانا، دنا، آراز، رخشان و ثنا) در هر دو مرحله گياهچه اي و گياه بالغ واكنش مقاومت قابل قبولي نسبت به جدايه ها نشان دادند. براي رقم احسان در سال ها و مراحل مختلف رشدي واكنش از نيمه مقاومت تا نيمه حساسيت متغيير بود. مابقي ارقام تجاري در هر دو مرحله ارزيابي واكنش حساسيت نشان دادند. از منابع مقاومت شناسايي شده در اين تحقيق مي توان در برنامه هاي به نژادي گندم به منظور هرمي نمودن ژن هاي مقاومت در راستاي ايجاد مقاومت هاي موثر به بيماري لكه برگي سپتوريايي استفاده نمود.