ارزيابي لاين‌هاي گندم اميدبخش اقليم معتدل كشور از نظر واكنش نسبت به بيماري زنگ سياه

زنگ سياه گندم ناشي از قارچ Puccinia graminis f. sp. tritici، در گذشته مهم ترين بيماري گندم بوده و در حال حاضر تهديدي بالقوه براي توليد اين محصول است. تحقيق حاضر جهت تعيين واكنش 38 لاين اميدبخش برنامه به نژادي اقليم معتدل كشور مشتمل بر 20 لاين به دست آمده از اين برنامه در سال 1394 (ERWYT-M-94) و 18 لاين سال 1395 (ERWYT-M-95) در مراحل گياهچه و گياه كامل اجرا گرديد. بررسي مقاومت گياهچه اي در برابر سه نژاد شايع منطقه كلاردشت (مازندران) و يك نژاد Ug99 از منطقه شاوور (خوزستان) در شرايط گلخانه و بررسي مقاومت گياه كامل طي دو سال زراعي 95-1394 و 96-1395 براي مواد دسته اول و دو سال زراعي 96-1395 و 97-1396 براي مواد دسته دوم در كلاردشت انجام شد. نتايج نشان داد كه لاين هاي آزمايشي در هر دو مرحله گياهچه و گياه كامل واكنش هاي متفاوتي در برابر بيماري دارند. در مرحله گياهچه، لاين هاي با تيپ آلودگي پايين (مقاومت)، بيش از همه در برابر جدايه 94-15 (نژاد PTRTF) و بعد از آن به ترتيب در برابر جدايه هاي 94-32 (نژاد TTTTF)، 95-31 (نژاد TKTTF) و 95-2 (نژاد TTKTK) مشاهده شدند. از نظر مقاومت گياه كامل، بيشتر لاين هاي آزمايشي در مقايسه با شاهد حساس داراي ميزان بيماري كمتري بودند و از بين آنها چهار لاين به شماره هاي M-94-2، M-94-5، M-94-15 و M-94-16 از لاين هاي سال 1394 و سه لاين M-95-2، M-95-9 و M-95-15 از لاين هاي سال 1395 در مقايسه با ساير لاين هاي آزمايشي حساسيت كمتري داشتند. علت اين امر مي تواند وجود ژن هاي مقاومت گياه كامل در اين لاين ها باشد.