تحليل مكاني زماني تصادفات جاده اي در محور مواصلاتي هراز با استفاده از شاخص هاي آمار مكاني و سيستم اطلاعات جغرافيايي

زمينه و هدف: تصادفات جاده اي يكي از مهمترين عوامل مصدوميت، معلوليت و مرگ و مير در بسياري از كشورهاي در حال توسعه و مخصوصا ايران مي باشد. وقوع تصادفات جاده اي در محور هراز به عنوان يكي از مهمترين محورهاي توريستي كشور، دغدغه بسياري از مسافران و گردشگران مي باشد. هدف اصلي اين مقاله، مطالعه توزيع و پراكنش تراكم تصادفات جاده اي و شناسايي خوشه هاي مكاني تصادفات در جاده هراز به عنوان يكي از مهمترين محورهاي مواصلاتي استراتژيك و توريستي كشور مي باشد. روش: اطلاعات مرتبط با تصادفات جاده اي در محور هراز توسط سازمان امداد و نجات جمعيت هلال احمر ايران جمع آوري شده است كه در آن تراكم تصادفات و خوشه هاي مكاني تصادفات با استفاده از تابع تخمين كرنل و شاخص آمار مكانيGetis-Ord Gi* در روش تحليل نقاط حاد حادثه خيز در بازه زماني 5 ساله 1395-1399 مورد ارزيابي و شناسايي قرار گرفته است.يافته ها: نتايج بدست آمده از اعمال تابع تخمين تراكم كرنل نشان دهنده تعيير پذيري مكاني-زماني تراكم تصادفات جاده اي در امتداد محور هراز در بازه زماني 1395-1399 بوده كه در آن منطقه كهرود پايين بيشترين ميزان تراكم تصادفات را به خود اختصاص داده است. تحليل نقاط حاد حادثه خيز نيز مشخص كرده است كه در قسمتهاي پنجاب، كهرود پايين، گرنك و پلور خوشه هاي مكاني تصادفات با مقدار ميانگين Z-score 4.49 شكل گرفته است كه در طول زمان و در بازه زماني 5 ساله، تعداد خوشه هاي تصادفات، درصد تصادفات رخ داده در خوشه ها و همچنين طول محور در خوشه هاي تصادفات شناسايي شده كاهش پيدا كرده است. نتيجه گيري: تابع تخمين تراكم كرنل و روش تحليل نقاط حاد حادثه خيز در بررسي و تحليل مكاني زماني توزيع پراكنش و تراكم تصادفات و همچنين شناسايي خوشه هاي مكاني تصادفات در محور هراز موثر بوده است.  نتايج حاصل از اين تحقيق مي تواند در جهت انجام اقدامات اصلاحي فني و ساختاري، امداد رساني و همچنين آگاهي بخشي مسافران از وجود قسمتهاي خطرناك مورد استفاده قرار گيرد.