تحليل و تبيين پايه‌هاي نظري و نوع جهت‌گيري نظريۀ كثرت‌گرايي شناختي به طراحي برنامۀ درسي

باور به كثرت‌ گرايي شناختي قدمتي طولاني دارد و به ارسطو و تمايز او از اشكال دانش برمي‌گردد؛ ولي اين مفهوم با عناوين كثرت معنا و كثرت هوش طي دهه‌هاي اخير وارد حوزۀ تعليم و تربيت شده است. ورود اين نظريه، نويدبخش نگاهي متفاوت به مسائل و پديده‌هاي تربيتي است؛ ازاين‌رو، طراحي برنامۀ درسي نيز مطابق با نوع جهت‌گيري اين نظريه به اهداف و محتواي تربيتي مستلزم نگرشي تازه است. به‌اين‌منظور، پژوهش حاضر به‌روش مرور نظام‌مند مقاله‌ها و كتاب‌هاي مرتبط با كثرت‌گرايي شناختي، به توصيف و تحليل مباني نظري و پيام‌هاي كثرت‌گرايي شناختي براي طراحي برنامۀ درسي مي‌پردازد. مطابق اين مرور، اليوت آيزنر و هوارد گاردنر نمايندگان برجستۀ كثرت‌گرايي شناختي هستند كه پايه‌هاي هنجاري و توصيفي اين نظريه را صورت‌بندي كرده‌اند. آيزنر معتقد است كه فهم به‌اشكال گوناگوني اكتساب و تجربه مي‌شود و انسان‌ها از نظام‌هاي عملكردي گوناگوني فراتر از گفتمان شفاهي و نوشتاري براي كسب، ذخيره و اصلاح فهم خود بهره مي‌گيرند و ازاين‌رو، بر اهميت پرورش همۀ اشكال گوناگون دانش تأكيد مي‌كند. گاردنر نيز با اتكا به نظريۀ هوش چندگانه معتقد است يادگيري بهينه زماني محقق مي‌شود و بيانگر ميزان بالايي از درك و فهم ازجانب يادگيرنده است تا بتواند دانش خود را به‌طرق مختلف نشان دهد و در موقعيت‌هاي مختلف و متنوع به كار گيرد. درمجموع، با پيروي از آموزه‌هاي كثرت‌گرايي شناختي مبني بر اهميت و ضرورت استفاده از شيوه‌هاي متعدد تدريس و سنجش مي‌توان به تحقق سواد چندگانه و برقراري عدالت تربيتي اميد بست.