تجلي معنا و حُسن در هندسه و تزئينات مساجد

مسجدْ شاخص‌ترين كالبد در معماري مسلمانان و هندسه و تزئينات مهم‌ترين اركان معماري مسجد هستند و با توجه به ساحت‌هاي مادي و معنوي مسجد، هندسه و تزئينات  نيز علاوه‌ بر نقش هندسي و زيبايي كالبد مسجد، معاني اسماء و صفات جمالي و جلالي خداوند را در پس كالبد مادي، متجلي مي‌نمايد. اين نوع نگرش به هندسه و تزئينات، تحت عنوان معماري معناگرا و حُسن‌محور شناخته مي‌شود؛ لذا مسئله اين است كه چه ارتباطي بين هندسه و تزئينات و ارتقاي كيفيت فضاي شبستان مساجد وجود دارد. اين رابطه از اين رو ضرورت و اهميت دارد كه در طراحي معماري مساجد، علاوه بر صورت، ظاهر، و كالبد به جنبه‌هاي باطني و معنوي فضا توجه شود. هدف از اين پژوهش، ارتقاي كيفيت شبستان مساجد با استفاده از هندسه و تزئينات است؛ در اين پژوهش از روش‌ هاي مختلف همچون سندپژوهي، دلفي، و موردپژوهي و از ابزارهاي مصاحبه، پرسشنامه، پيمايش، و نرم افزارهاي تحليل آماري استفاده شده است؛ بدين صورت كه ابتدا به وسيله مصاحبه و پرسشنامه از خبرگان دانش، سپس به وسيله پرسشنامه از متخصصين و در شش مسجد شاخص تاريخي و معاصر از بهره‌ برداران مسجد نظرسنجي و داده ‌ها به وسيله نرم‌ افزارهاي آماري، مورد تجزيه و تحليل قرار گرفته ‌اند. نتايج حاصله نشان مي ‌دهد توجه به هندسه و تزئينات، علاوه بر ارتقاي كيفيت كالبد، باعث تجلي معنا و حُسن‌ در مساجد مي ‌گردد؛ به اين معني كه رعايت اصول و قواعد حاصل از اين پژوهش، علاوه بر ارتقاي كيفيت هندسه و تزئينات شبستان مسجد، باعث خلق فضايي روحاني و معناگرا، در پس كالبد مادي و همچنين بروز و ظهور حُسن‌، در پس عناصر كالبدي و تزئيني مي‌شود.