نسبت معرفت و باور صادق موجه؛ از منظر معرفت‎شناسي اسلامي؛ نقدي بر مقاله «Is Justified True Belief Knowledge?» (آيا باور صادق موجه، معرفت است؟)

مقالۀ (Is Justified True Belief Knowledge) «آيا باور صادق موجه، معرفت است؟» -كه توسط ادموند گتيه(Edmund Gettier) نوشته است- يكي از معروف‎ترين مقالات در حوزۀ معرفت‎شناسي معاصر است. اين مقالۀ بسيار كوتاه، تنها با ذكر دو مثال نقض، تعريف رسمي از معرفت را به چالش كشيده و دربارۀآن مشاجرات و راه حل‎هاي زيادي از سوي معرفت‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎شناسان مطرح شده است. مقاله حاضر به نقد و بررسي اين دو مثال از منظر معرفت‎شناسي اسلامي پرداخته و با طرح ارتباط علّي، درصدد پاسخ دادن به اين اشكالات بر آمده است. تفاوت اصلي كه اين ارتباط علّي با ارتباط علّي گلدمن دارد؛ در اين مطلب است كه از منظر معرفت‎شناسي اسلامي، معرفت گزاره‎اي وابسته به سطح عميق‎تري از معرفت است كه مي‎توان آن را معرفت حضوري ناميد. بر اين اساس، طرح ارتباط علي ميان واقعيت خارجي و معرفت گزاره‎اي با واسطۀ معرفت حضوري صورت مي‎گيرد و در آن پديدارهاي حسي، معلولي براي واقعيت خارجي و نمودي از آن به شمار مي‎آيند و ذهن پس از دريافت اين معرفت حضوري (پديدارهاي حسي) با مفهوم‎سازي و حكم، معرفت گزاره‎اي را تشكيل مي‎دهد. اين ارتباط علّي اساسا جايگاه معرفت‎زايي دارد و تحقق آن، برابر با شكل‎گيري زنجيرۀ معرفت براي فرد است و از همين‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎رو، برقرار نشدن اين زنجيره علّي به شكل مناسب در مثالهاي نقض گتيه، دليلي براي معرفت نبودن باورهاي صادق موجه در آن است.