مقام انسان در هستي و نسبت او با خدا در انديشه علاءالدوله سمناني

انسان در جهان جايگاهي متفاوت دارد و نگاه نظام‌هاي‌ فكري به انسان متفاوت است. عارفان مسلمان نيز تفسير خاص خود را از جايگاه و ماهيت انسان دارند. علاءالدوله سمناني، از عرفا و متكلمان قرن هشتم هجري سلسله كبرويه در دوره ايلخانان مغول، در آثار خود اهميت و ابعاد وجودي انسان را مطرح كرده است. اين پژوهش در پي يافتن ديدگاه علاءالدوله درباره جايگاه انسان در هستي، چگونگي رابطه وجودي انسان با خداوند و ابعاد وجودي او است. به باور علاءالدوله، انسان به دلايل متعددي همچون استعدادهاي خاص، جامعيت و خلافت از جايگاهي ويژه در ميان موجودات بهره‌مند است. او انسان‌ها را به دو قسم انسان كامل و انسان حيوان تقسيم مي‌كند. انسان كامل كامل‌ترين وجود در ميان موجودات، علت غايي و علت بقاي عالم است. دسته دوم نيز داراي مراتبي هستند. انسان دو بُعد جسم و روح دارد و روح داراي مراتبي و هر مرتبه ويژگي‌هايي را بازمي‌تاباند؛ علاءالدوله از اين مراتب با عنوان لطايف هفت‌گانه ياد مي‌كند.