خوانش‌پديدارشناسانه قصيدۀ شجره‌ القمر از نازك‌الملائكه براساس ‌نظريه هوسرل

پديدارشناسي توصيفي با هدف مبارزه با شك‌گرايي و نسبيت‌گرايي با شعار به سوي خود اشياء و در جهت اثبات فلسفه به عنوان يك علم متقن، توسط ادموند هوسرل پايه‌گذاري شد. هدف از اين روش رجوع به نمودها و توصيف بدون ‌پيش داوري آنها بود. اين رويكرد با انتقاداتي مواجه شد كه هوسرل را برآن داشت تا براي پاسخ به مسئله وجود عالم و واقعيت آن، فلسفه استعلايي را بنا نهد. پديدارشناسي استعلايي با معرفي مفاهيم پيچيده‌اي چون التفات، فروكاست، نوئما و نوئسيس، اگوي محض، زيست‌جهان و سطوح مختلف زمان از جمله زمان آگاهي مطلق همراه است. آموزه‌هايي كاملاً انتزاعي كه به تفسير و تبيين نياز دارد. چنانچه خوانش فلسفي بعضي اشعار، امري محال فرض نشود، اين عمل، علاوه بر تبيين آموزه‌هاي دشوار پديدارشناسي براي مخاطبان، مقدمات آشكارساختن جنبه‌هاي زيبائي‌شناختي شعر را نيز فراهم مي‌سازد. بنابراين پژوهش حاضر پس از بررسي‌ ويژگي‌هاي شخصيت پسر در قصيده شجره‌ القمر از نازك الملائكه و توجه به مفهوم انتزاعي درخت ماه از يكسو و انطباق تطور معنايي ابژه ماه در اين شعر بر مراحل تغيير نظريه هوسرل از سوي ديگر، اين قصيده را براي خوانش فلسفي با رويكرد پديدارشناسي هوسرلي مناسب تشخيص داده و به واكاوي آن پرداخته است. نتايج نشان مي‌دهد كه طيف معنايي ابژه ماه براي پسر، مفاهيمي چون پرنده، كودك و سپس بذر را در برداشته‌است. به اين ترتيب كه اگوي محض(پسربچه) پس از مراحل مختلف فروكاست، نوئماي ماه را به صورت بذري كه قابليت رشد و نمو دارد، تقويم كرده‌است و در نهايت تصوير درخت ماه را پديدآورده كه اشاره بر سطح سوم زمان آگاهي از ديدگاه هوسرل دارد. علاوه بر اين، خوانش فلسفي اين قصيده، موضوع چرخش پديدارشناسي استعلايي هوسرل را  نيز در آثار متأخر او تبيين مي‌كند.