بهينه‌سازي مقداركود نيتروژن و تقسيط آن براي گياه ذرت با استفاده از مدل‌سازي سطح-پاسخ

بهينه‌سازي مقدار و تقسيط كود نيتروژن مي‌تواند سبب افزايش زمان دسترسي گياه به اين منبع غذايي پرمصرف شده و عملكرد و اجزاي عملكرد گياهان زراعي را افزايش دهد. در اين پژوهش به‌منظور تعيين مصرف بهينة كود نيتروژن براي گياه ذرت با استفاده از روش سطح-پاسخ، از داده‌هاي مستخرج از طرح تحقيقاتي اجرا شده در مزرعة 500 هكتاري مؤسسة تحقيقات اصلاح و تهية نهال و بذر در دو سال زراعي استفاده شد. تيمارهاي مورد بررسي در طرح مذكور شامل مقدار كود نيتروژن در سه سطح (N1؛ 100 درصد نياز كودي، N2؛ 60 درصد نياز كودي و N3؛ 50 درصد توصيه كودي)، زمان تقسيط كود به سه صورت (T1؛ دو تقسيط، T2؛ سه تقسيط و T3؛ چهار تقسيط) و روش آبياري مزرعه، جويچه‌اي بود. شاخص‌هاي آماري مورد استفاده شامل جذر ميانگين مربعات خطا (RMSE)، جذر ميانگين مربعات نرمال شده (NRMSE)، ميانگين خطاي اريب (MBE)، كارايي مدل (EF)، شاخص توافق (d) و ضريب تبيين (R^2) است. نتايج نشان داد كه مدل رگرسيوني مورد استفاده قابليت پيش‌بيني صفات عملكرد، وزن هزار دانه، تعداد دانه در رديف، تعداد رديف در بلال، طول بلال و ميزان روي دانه را داشت. بنابراين مدل براي همة‌ صفات دچار خطاي كم‌برآوردي (0 ≥MBE) شد. دقت مدل رگرسيوني براي ميزان روي دانه در دستة خوب (0.2 ≥ NRMSE ≥0.1) و براي ساير صفات در دستة عالي (1/ 0 ≥ NRMSE≥ صفر) قرار داشت. به‌جز تعداد رديف در بلال، ساير صفات با افزايش مقدار كود و تقسيط آن افزايش يافتند. نتايج بهينه‌سازي كلية صفات نشان داد كه، اگر نياز كودي به‌صورت كامل (N1) و تعداد تقسيم به پنج نوبت افزايش يابد؛ مقدار عملكرد، وزن هزار دانه، تعداد دانه در رديف، طول بلال و مقدار روي دانه به‌ترتيب 6، 9، 12، 18.5 و 19.6 درصد نسبت به مقادير حداكثر اين متغيرها افزايش خواهد يافت. بنابراين، اعمال اين سناريو در مزرعه براي بهبود عملكرد و شاخص‌هاي عملكردي مانند غلظت روي دانه ذرت پيشنهاد مي‌شود.