تأثير آبياري شيرابه‌ محل دفن زباله بر خصوصيات مختلف خاك و تغذيه‌ گياه: مطالعه‌ مروري

شيرابه‌ محل دفن زباله نوعي پساب با تركيب پيچيده است كه غني از عناصر غذايي نظير نيتروژن و املاح بالا مانند سديم و كلر بوده كه به‌دليل اثرات مثبت و منفي آن بر محيط ‌زيست در سراسر جهان مورد توجه ويژه است. هم‌چنين، به‌دليل اين‌كه در مناطق خشك و نيمه‌خشك آب يك عامل محدودكننده در گسترش كشاورزي و افزايش توليدات آن محسوب مي‌شود، استفاده از شيرابه‌ زباله در اين مناطق مي‌تواند راه‌كاري مناسب براي آبياري محصولات مختلف باشد. مطالعه‌ حاضر، مروري بر مطالعات انجام شده در خصوص اثرات آبياري شيرابه محل دفن زباله بر ويژگي‌هاي شيميايي، فيزيكي و زيستي خاك و رشد، عملكرد و تغذيه‌ گياه است كه برگرفته از 110 مقاله در بازه‌ زماني سال‌هاي 1989 تا 2023 از پايگاه‌هاي اطلاعاتي Web of Science، Google Scholar، ScienceDirect و SID است. بررسي‌ها نشان داد كه اثر شيرابه‌ زباله بر خاك بسته به نوع، تركيب و pH شيرابه و به‌علاوه بافت، كاني‌هاي تشكيل‌دهنده و pH خاك مي‌تواند سبب تغييرات متفاوتي در ويژگي‌هاي مختلف خاك شود. به‌طور كلي آبياري شيرابه موجب افزايش شوري، ميزان نيتروژن، آب قابل ‌استفاده خاك و افزايش فعاليت و جمعيت ميكروبي خاك مي‌شود. از طرف ديگر، محققان با كاربرد شيرابه‌ زباله جهت آبياري گياهان نتايج بسيار متفاوتي را به‌دست آوردند. در بعضي از مطالعات افزايش رشد و عملكرد گياهان پس از آبياري شيرابه‌ زباله مشاهده شد، ولي در نتايج ديگر نشانه‌هايي از اثرات منفي شيرابه نظير كاهش جوانه‌زني بذر، رشد گياه و سوختگي برگ، سميّت گياهي و از بين رفتن كامل گياه به‌دليل افزايش ميزان شوري و فلزات سنگين و ديگر تركيبات شيرابه يافت شد. از يافته‌ها در اين زمينه مي‌توان نتيجه گرفت، اثر آبياري شيرابه‌ زباله بر گياه به گونه‌‌ گياهي، ميزان تحمل گياه، نوع و تركيب شيرابه و شيوه و ميزان آبياري بستگي داشته و براي حصول عملكرد بيش‌تر بايستي از استفاده‌ مكرر شيرابه‌ خام جلوگيري كرده و يا به‌صورت رقيق ‌شده آن را به‌كار برد.