بررسي عوامل اجتماعي - اقتصادي مرتبط با انتشار اسناد علمي در كشورهاي با درآمد ميانه

هدف مقاله حاضر بررسي تأثير عوامل اقتصادي و اجتماعي بر انتشار اسناد علمي است. مقدار انتشار اسناد علمي مي‌تواند افزايش يا كاهش يابد؛ زيرا انتشار اسناد علمي تحت تأثير بسياري از عوامل اقتصادي، جامعه‌شناختي، فرهنگي و سياسي است. بدين ترتيب پژوهش پيش‌رو نحوه تأثير عوامل اجتماعي-اقتصادي بر انتشار اسناد علمي كشورهاي با درآمد ميانه را مورد بررسي قرار مي‌دهد. آمارهاي مربوط به انتشار اسناد علمي، دسترسي به اطلاعات و ارتباطات، دسترسي برابر به آموزش با كيفيت، دانشگاه‌هاي با كيفيت، هزينه‌هاي دولت براي آموزش، سهم ارزش افزوده بخش صنعت، توليد ناخالص داخلي سرانه و متغيرهاي كنترل شامل اميد به زندگي و جمعيت در 56 كشور برگرفته از مؤسسات سايمگو، شاخص پيشرفت اجتماعي و بانك جهاني در طي سال‌هاي 2011 تا 2021 مي‌باشد. جهت بررسي تأثير متغيرهاي مذكور بر انتشار اسناد علمي از روش داده‌هاي تابلويي استفاده و با نرم‌افزار Eviews12 مورد تجزيه‌وتحليل قرار گرفته است. نتايج برآورد داده‌هاي تابلويي در سال‌هاي مورد بررسي نشان داد كه تأثير عوامل اجتماعي (دسترسي به اطلاعات و ارتباطات، دستيابي برابر به آموزش باكيفيت، دانشگاه‌هاي با كيفيت)؛ و عوامل اقتصادي (هزينه‌هاي دولت براي هر آموزشي، سهم ارزش افزوده بخش صنعت، توليد ناخالص داخلي سرانه) بر انتشار اسناد علمي در كشورهاي با درآمد ميانه، افزايشي و معني‌دار است. همين‌طور، عوامل اجتماعي نسبت به عوامل اقتصادي تأثير بيشتري بر انتشار اسناد علمي؛ و از بين عوامل اجتماعي و اقتصادي، دسترسي برابر به آموزش باكيفيت تأثير بيشتري بر انتشار اسناد علمي دارد. بنابراين، از آنجايي كه انتشار اسناد علمي از عوامل اجتماعي-اقتصادي تأثيرپذيري دارد، براي تداوم و رشد علم لازم است به عوامل اجتماعي و اقتصادي توجه كرد. جهت رشد اين عوامل، محققان، جامعه‌شناسان و اقتصاددانان بايد با همفكري يكديگر برنامه‌ريزي‌هايي را انجام دهند.