شناسايي و اولويت‌بندي علل تأخير در پروژه‌هاي احداث خطوط انتقال گاز ايران

ضعف عملكرد زماني، مسئله‌اي شايع در پروژه‌هاي خطوط انتقال گاز به شمار مي‌رود كه دربردارنده تبعات منفي مستقيم و غيرمستقيم فراواني است. بر اين اساس، هدف از پژوهش حاضر، شناسايي و ارزيابي علل تأخير در پروژه‌هاي مذكور است. در اين راستا، ابتدا بر پايه مرور ادبيات پژوهش، فهرست اوليه اي از علل بروز تأخير در پروژه هاي ساخت، تهيه شد و سپس به منظور پالايش علل برآمده از ادبيات، متناسب با خصوصيات بستر پژوهش و نيز رتبه‌بندي آن‌ها، داده‌ها به كمك ابزار پرسشنامه، از جامعه هدف پژوهش كه خبرگان دست‌اندركار در پروژه‌هاي تحت مطالعه بودند، گردآوري و با استفاده از تكنيك تلفيقي تحليل كيفي ريسك و روش بهترين-بدترين، تحليل شدند. نتايج نشان داد كه‏ از ميان 43 علت تأخير شناسايي شده كه ذيل هفت منشأ اسناد پيمان پروژه، تعاملات و ارتباطات ميان اركان پروژه، كارفرما، پيمانكار، مشاور، نيروي كار و محيط طبقه‌بندي شده بودند به ترتيب تأخير كارفرما در پرداخت به پيمانكار، ‏بي‌ثباتي مالي بازارها، ضعف پيمانكار در مديريت جريان نقدينگي، تأخير در تعهدات تأمين‌كنندگان و بروز تأخير در كارهاي پيمانكاران جزء، مهمترين علل تأخير در بستر پروژه‌هاي مورد مطالعه بودند. همچنين ارزيابي درون گروه‌هاي هفت‌گانه نيز نشان داد كه در گروه علل با منشأ اسناد پيمان پروژه، علت مدت كوتاه قرارداد اوليه پروژه؛ در گروه علل با منشأ تعاملات و ارتباطات ميان اركان پروژه، علت دشواري هماهنگي ميان اركان پروژه؛ در گروه علل با منشأ كارفرما، علت تأخير كارفرما در پرداخت مطالبات پيمانكار؛ در گروه علل با منشأ پيمانكار، ضعف پيمانكار در مديريت جريان نقدينگي؛ در گروه علل با منشأ مشاور كارفرما، علت بوروكراسي مشاور كارفرما در فرايند تائيد و تصويب مدارك مهندسي؛ در گروه علل با منشأ نيروي كار، علت فقدان يا كمبود نفرات متناسب با حجم كارهاي پروژه؛ و در گروه علل با منشأ محيطي، علت بي‌ثباتي مالي بازارها، حائز رتبه اول در ميان علل هم‌خانواده خود بودند.