تأثير تراكم كاشت و آبياري تكميلي بر صفات زراعي عدس (Lens culinaris Medik.) در شرايط ديم

به‌منظور ارزيابي اثرات آبياري تكميلي و تراكم كاشت بر گياه عدس (Lens culinaris Medik.) (رقم مژده)، آزمايشي به‌صورت كرت ‌هاي خرد شده با آرايش طرح پايه بلوك‌ هاي كامل تصادفي با سه تكرار در سال زراعي 1402- 1401 در مزرعه آموزشي- پژوهشي دانشگاه پيام ‌نور اسدآباد (استان همدان) اجرا گرديد. عامل ‌هاي آزمايش شامل آبياري (در مرحله نيام ‌دهي و بدون آبياري تكميلي (ديم)) به‌عنوان عامل اصلي و تراكم كاشت (100، 200 و 300 بوته در مترمربع) به‌عنوان عامل فرعي در نظر گرفته شدند. بر اساس جدول تجزيه واريانس، تأثير عامل آبياري تكميلي بر صفات تعداد نيام در بوته، تعداد دانه در بوته، عملكرد بيولوژيك، وزن 100 دانه و شاخص سبزينگي در سطح احتمال يك درصد (0.01≥P) و بر صفات ارتفاع بوته و عملكرد دانه در سطح احتمال پنج درصد (0.05≥P)، معني ‌دار بود. تأثير عامل تراكم كاشت بر صفات تعداد نيام در بوته، عملكرد بيولوژيك، عملكرد دانه، وزن 100 دانه و شاخص سبزينگي در سطح احتمال يك درصد (0.01≥P) معني ‌دار گرديد. اثر متقابل اين دو عامل (آبياري تكميلي و تراكم كاشت) بر صفت تعداد دانه در بوته در سطح احتمال پنج درصد (0.05≥P) و بر صفت وزن 100 دانه در سطح احتمال يك درصد (0.01≥P) معني ‌دار بود. رقم مژده در تراكم 100 و 200 بوته در واحد سطح و با شرايط آبياري تكميلي در اوايل نيام ‌دهي توانست بهترين عملكرد (به ترتيب 3.26 و 2.93 گرم در واحد تك بوته) را توليد نمايد. تجزيه همبستگي (پيرسون) صفات عملكرد و اجزاي عملكرد نشان داد كه بين عملكرد بوته و ساير صفات مورد ارزيابي، همبستگي معني داري وجود داشت كه نشان‌ دهنده ارتباط اجزاي عملكرد با صفت عملكرد مي‌ باشد كه مي ‌تواند مسير پژوهش‌ هاي آتي به‌ زراعي و به ‌نژادي را در موضوعات مشابه تحقيق حاضر هموارتر نمايد. با توجه به نتايج كلي اين آزمايش، به‌ نظر مي ‌رسد كه تراكم 100 يا 200 بوته در مترمربع در شرايط آبياري تكميلي براي كشت عدس در اسفندماه (در شرايط محل اجراي اين پژوهش) مناسب مي‌باشد.