بررسي تأثير اسيد هيوميك گوگرد‌دار و تراكم كاشت بر رشد و عملكرد ارقام لوبياي قرمز (Phaseolus vulgaris L.)

ارقام مختلف گياهان زراعي از نظر واكنش به عوامل محيطي با يكديگر تفاوت دارند. تعيين تراكم مناسب و بهبود وضعيت فيزيولوژيك گياه براي استفاده مطلوب از نهاده‌ ها و منابع، نقش مؤثري در افزايش عملكرد گياهان زراعي دارد. از طرفي، استفاده بي رويه و غير اصولي از كود هاي شيميايي جهت افزايش عملكرد گياهان زراعي، امنيت غذايي و به تبع آن سلامت انسان ها را به خطر انداخته است. بنابراين،  به نظر مي‌رسد كه كاشت ارقام مناسب با تراكم مطلوب براي هر منطقه و همچنين، استفاده از نهاده‌هاي طبيعي و اكولوژيك، ضمن افزايش عملكرد محصولات زراعي، پايداري توليد و سلامت محيط زيست را در درازمدت حفظ مي‌‌نمايد. بر اين اساس، پژوهشي در سال زراعي 1400- 1399 به‌صورت آزمايش فاكتوريل در قالب طرح بلوك هاي كامل تصادفي با سه تكرار در شهرستان بجنورد اجرا گرديد. فاكتورهاي آزمايش شامل: تراكم گياهي در سه سطح 18، 25 و 40 بوته در مترمربع، اسيد هيوميك گوگرد دار در سه سطح صفر (بدون اسيد هيوميك)، چهار و شش ليتر در هكتار و ارقام لوبيا قرمز (افق، دادفر و ياقوت) بود. نتايج نشان داد كه اثر تراكم بوته بر ارتفاع گياه معني‌ دار شد و با افزايش تراكم، ارتفاع بوته نيز افزايش يافت. همچنين، بيشترين ارتفاع بوته مربوط به رقم ياقوت به‌ميزان 71 سانتي ‌متر و كمترين ارتفاع بوته (40 سانتي ‌متر) مربوط به رقم دادفر بود. رقم‌هاي مورد بررسي از نظر تعداد دانه در غلاف با يكديگر تفاوت معني ‌داري نشان دادند و رقم ياقوت بالاترين تعداد دانه در غلاف ( 1/4 دانه در غلاف) را داشت. نتايج آزمايش نشان داد كه اثر متقابل رقم و اسيد هيوميك بر عملكرد دانه معني دار شد، به‌طوري‌كه بيشترين ميزان عملكرد دانه مربوط به ارقام ياقوت (4450 كيلوگرم در هكتار) و افق (4160 كيلوگرم در هكتار) با اسيد هيوميك شش ليتر در هكتار بود. در تيمار اسيد هيوميك صفر، ميزان كلروفيل كل رقم‌هاي ياقوت و افق، تحت تأثير تراكم‌ قرار نگرفتند، ولي با افزايش ميزان اسيد هيوميك، ميزان كلروفيل كل در هر سه رقم افزايش معني ‌داري داشت. به‌ طور كلي، مي توان نتيجه‌ گيري كرد كه رقم ياقوت به ‌دليل خصوصيات رشدي و ميزان عملكرد بالاي دانه، بهترين رقم مي ‌باشد. همچنين، در بين تراكم‌ هاي مورد بررسي، تراكم 40 بوته در مترمربع، و در بين سطوح اسيد هيوميك، مصرف شش ليتر در هكتار مناسب ‌ترين بودند.