شناسايي ابعاد و مؤلفه‌هاي مدل تدريس اثربخش در مقطع ابتدايي

مقدمه و هدف: هدف از پژوهش حاضر شناسايي ابعاد و مؤلفه‌هاي مدل تدريس اثربخش در مقطع ابتدايي است. روش‌شناسي پژوهش: اين پژوهش به‌صورت كيفي و به روش تحليل مضمون انجام‌شده. مشاركت‌كنندگان در اين پژوهش، معلمين شاغل در آموزش‌وپرورش استان فارس با سابقه حداقل 15 سال و داراي مدرك كارشناسي ارشد و بالاتر مي باشد. انتخاب افراد به روش نمونه‌گيري هدفمند با ملاك سابقه تدريس در دوره‌ تحصيلي ابتدايي انجام گرفت. نمونه‌گيري با مشاركت 18 نفر از صاحب‌نظران و خبرگان صورت گرفت. ابزار جمع‌آوري داده‌ها، شامل دو بخش، بررسي و كنكاش اسناد بالادستي، شامل (فلسفه تربيت جمهوري اسلامي ايران، فلسفه تربيت رسمي و عمومي در جمهوري اسلامي ايران، رهنامه نظام تربيت رسمي و عمومي در جمهوري اسلامي ايران، سند تحول بنيادين در آموزش‌وپرورش، سند برنامه درسي ملي جمهوري اسلامي ايران، سند چشم‌انداز بيست‌ساله جمهوري اسلامي ايران، نقشه جامع علمي كشور، سند برنامه راهبردي آموزش ابتدايي، قانون برنامه پنج‌ساله ششم توسعه اقتصادي- اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران) در بخش كتابخانه‌اي و مصاحبه نيمه ساختاريافته در بخش ميداني مي باشد، كه مصاحبه نيمه ساختاريافته با مشاركت‌كنندگان تا مرحله اشباع نظري ادامه يافت. تجزيه‌وتحليل داده‌ها بر اساس تحليل مضمون انجام گرديد كه با بررسي و مطالعه مكرر بين داده‌ها آغاز و پس از مشخص شدن گزاره‌هاي معني‌دار مرتبط با موضوع پژوهش كدگذاري اوليه انجام گرفت، كه در گام نخست تعداد 175 شاخص پيرامون تدريس اثربخش استخراج گرديد و كدگذاري اوليه انجام گرديد، در گام دوم با مرتب كردن كدهاي اوليه بر اساس مشابهت‌هاي معنايي، دسته‌بندي به پايين‌ترين سطح مضمون (مضامين پايه) انجام گرفت و در گام سوم بر اساس مشابهت‌هاي كاربردي مضامين پايه، هرچند مضمون در يك دسته به نام مضمون سازنده قرار گرفت، سپس با انتزاع يك مضمون حاكم بر كل مضامين به‌عنوان مضمون فراگير تدوين نهايي جدول مضامين سه‌گانه مدل تدريس اثربخش تهيه و تدوين گرديد. به منظور حصول اطمينان از روايي، سوالات مصاحبه مورد تائيد 3 نفر از معلمين باتجربه آموزش و پروش كه 1 نفر داراي مدرك كارشناسي ارشد و 2 نفر داراي مدرك دكتري در مقطع ابتدايي و رشته علوم تربيتي بودند قرار گرفت. و به منظور سنجش پايايي از ضريب آلفاي كرون باخ استفاده گرديد كه ضريب  كلي آن 84%  بود. يافته ها: مدل تدريس اثربخش شامل 3 مؤلفه اصلي (فردي، تدريس و ارزشيابي، علمي- آموزشي) و 10 شاخص (شخصيتي، ارتباطي، اخلاق حرفه‌اي، مديريت كلاس درس، مهارتهاي تدريس، ارزيابي و ارزشيابي، فني و حرفه‌اي، آموزشي و پژوهشي، آماده‌سازي و گسترش، حمايت علمي) مي‌باشد. بحث و نتيجه گيري: موضوع تدريس اثربخش در مقطع ابتدايي بايد به طور ويژه‌اي موردتوجه قرار گيرد، همچنين معلمين به‌عنوان بخش مهمي از جامعه علمي هر كشور، نقش مهمي در توليد علم و دانش دارند، اين نقش ايجاب مي‌كند آموزش‌وپرورش در ابتدا با گزينش و جذب نيروي كارآمد و دادن آموزش‌ها و مهارت‌هاي موردنياز به معلمين و همچنين درك واقعي نيازهاي معلمين خود و با شناخت و آگاهي لازم، منابع موردنياز آنان را تأمين و راه دسترسي به آن را فراهم سازند و زمينه رشد و تعالي معلمين را فراهم نمايد، زيرا اگر معلمين از تدريس مطلوبي برخوردار باشند، آنگاه مي‌توان به ارتقاي كيفيت فعاليت‌ها و مأموريت‌هاي آموزش ‌و پرورش اميد داشت.