از علم‌النفس صدرايي تا فلسفه‌الاجتماع صدرايي: بررسي وجوه ضرورت و مزيت استفاده از الگوي انسان‌شناسي حكمي براي تمهيد علم اجتماعي اسلامي

هدف اين مقاله اثبات ضرورت بهره‌گيري از علم‌النفس صدرايي به‌عنوان يك الگوي جامع و برهاني براي بازسازي علم اجتماعي اسلامي است. به اين منظور در سه بخش مجزا با روش توصيفي-تحليلي و روش دلالت‌پژوهي وجوه ضرورت، جامعيت و وجاهت برهاني اين الگو موردبحث و بررسي قرار گرفته است. در بخش نخست پس از ذكر چالش‌هاي بنيادين علوم اجتماعي در فهم رابطه انسان و طبيعت با ذكر ادله مختلفي نشان داده شده كه اين الگوي معرفتي مي‌تواند به‌نحو بنيادين اين مسئله را حل نمايد و امكان تبيين و تفسير و نقد ظاهر و باطن پديده‌هاي اجتماعي را به‌صورت منسجم و هم‌افزا فراهم آورد. در بخش دوم توضيح داده شده كه چرا برخلاف ساير الگوهاي استعاري كه براي شناخت جامعه استفاده مي‌شوند اين الگو به‌خاطر داشتن جامعيت مي‌تواند تمامي ابعاد تبييني، تفسيري و انتقادي پديده‌هاي اجتماعي را در خود پوشش دهد و ما را دچار تقليل‌گرايي در فهم پديده‌هاي اجتماعي نكند و در بخش سوم توضيح داده شده است كه دلالت‌هاي حاصل از اين الگوي روشي تنها در حد يك تمثيل، اعتبار ظني ندارند بلكه مي‌توان با اتكا بر مباحث اصالت جامعه برهاني بودن دلالت‌هاي آن و نحوه تسري قواعد علم‌النفس به علوم اجتماعي را روشن و مبرهن ساخت و از اين طريق پاي بسياري از قواعد علم‌النفس صدرايي را به شناخت پديده‌هاي اجتماعي به‌گونه‌اي برهاني و اثرگذار باز نمود.