تجلي عشق حقيقي در نفس ناطقه از منظر شهاب‌الدين سهروردي، با تأكيد بر رساله مُونس العُشاق

شيخ شهاب‌الدين سهروردي بنيانگذار مكتب اشراقي نگاه ويژه‌اي به مقوله عشق دارد. از منظر او حكيم كسي است كه هم متوغل در عقل و برهان و هم متوغل در عشق و عرفان باشد. شيخ در دو اثر خود بيش از ساير آثارش به مقوله عشق پرداخته است. در حكمت الاشراق در مبحث نور و رابطه انوار با يكديگر عشق ميان موجودات متعالي ديده مي‌شود و در رساله عرفاني فلسفي حقيقةالعشق با بيان اشراقي و رمزي در ۱۲ فصل به‌طور جداگانه به مبحث عشق پرداخته است. در اين مقاله هدف آشنايي با حقيقت عشق در انديشه شيخ، به‌ويژه از منظر مونس العشاق و چگونگي حلول عشق بر نفس بيان  شده است. در اين راستا نفس بايد مراحل چهارگانه كه مقدمات عشق را فراهم مي‌كند بشناسد (تطابق نفس با عشق، طهارت و تهذيب نفس، سعادت و لذت نفس، حكمت عبادت و نقش آن در تحصيل عشق حقيقي). با گذر از اين ضروريات، نفس به طهارت و خلوص مي‌رسد. آن‌گاه عشق در نفس متجلي خواهد شد كه نور نفس ناطقه ديگر خود نبيند و ترك خود كند و با نورالانوار متحد شود و در حق فاني گردد.  نحوه تجلي عشق بستگي به درصد تناسب و تجانس نفس با حقيقت عشق و ادراك انطباق عشق با كمالات نفس دارد كه البته اين مهم صورت نمي‌پذيرد، مگر آنكه نفس بتواند غواسق را برطرف نمايد و بستري مناسب براي عشق بسازد.