اينشتين و اصل ماخ

نيوتن اثرات ديناميكي مشاهده شده براي اجسام شتاب‌دار (مانند فرورفتگي سطح آب در آزمايش سطل نيوتن و غيره) را ناشي از شتاب آن‌ها نسبت به فضاي مطلق مي‌دانست. اينشتين با دنبال كردن ايده‌هاي ماخ به خوبي مي‌دانست كه اگر بتواند بر اساس اين فكر كه «حركت» امري كاملاً نسبي است، نشان دهد كه اثرات لختي، در واقع، ناشي از شتاب جسم نسبت به ماده دوردست در عالم است، نه نسبت به فضاي مطلق، آنگاه توانسته است مفاهيم مطلقِ نيوتني را به كلي كنار بگذارد. اعتقاد رايجي وجود دارد مبني بر اين كه نظريه نسبيت عام، دستگاه‌هاي مختصات ارجح (چارچوب‌هاي لخت) مربوط به فضا و زمان مطلق نيوتني را كنار گذاشته است. در اين نوشتار با بررسي سير انديشه‌ اينشتين در تدوين نظريه نسبيت عام، صحت اين ادعا تاييد مي‌شود كه علي‌رغم تلاش اينشتين و برخلاف نام اين نظريه، اصل ماخ به معناي «نسبي بودن حركت» يا به اين معنا: «منشأ اعمال نيروهاي لختي، ماده موجود در عالم است، نه فضازمان مطلق»، نه در اصول‌موضوعه نظريه نسبيت عام گنجانده شده و نه از آن نتيجه مي‌شود. بنابراين چنين مي‌توان گفت كه عناصر مطلق مانند «حركت و سكونِ مطلق»، «شتاب مطلق»، «نيروي لختي مطلق» و «فضازمانِ مطلق» كماكان در نظريه نسبيت عام حضور دارد. با توجه به اهميت معرفت‌شناختي اصل ماخ، تلاش براي ارائه يك نظريه فيزيكي كارآمد منطبق با اين اصل همچنان ادامه دارد.