وساطت فناوري در تحول امر جنسيتي

جنسيت در دو بعد عملي و مفهومي ماهيتي دگرگون ‌شونده و متغير دارد. در طول زمان و به تبع تحول شرايط مادي زيست و قراردادهاي اجتماعي، هم اعمالي كه داراي جنبه جنسيتي هستند تغيير مي‌كنند و هم تصور افراد جوامع درباره دسته‌بندي‌ها و مناسبات جنسيتي دستخوش تحول مي‌شود. يكي از عواملي كه بر اين تحولات اثرگذار بوده و خود نيز از آنها متاثر مي‌شود، فناوري است. در قرون اخير فناوري عامل پيشتاز در تحولات زيست بشر بوده، و جنسيت نيز از عرصه اين تحولات بركنار نمانده ‌است. نقش فناوري در تحولات جنسيتي از جمله موضوعاتي است كه در محدوده مشترك مطالعات فناوري و مطالعات جنسيت مورد واكاوي و پژوهش قرار گرفته‌است. مقاله حاضر با استفاده از نظريه «وساطت فناوري» فربيك كه رويكردي پساپديدارشناسانه نسبت به فناوري دارد، و نظريه «پارادايم‌هاي خوشه‌اي زنانگي» استولجار درباره مؤلفه‌هاي جنسيت، چارچوبي نظري براي تحليل نقش فناوري در تحول ابعاد مفهومي و عملي جنسيت ارائه مي‌دهد. در اين چهارچوب انواع حالات وساطت فناوري در ابعاد مختلف جنسيت از جمله بدن زيستي، تجربه زيسته پديداري، نقش‌هاي اجتماعي و خود-انگاره مورد تحليل قرار مي‌گيرد. همچنين براي تكميل انواع وساطت فناوري، سه مورد «مداخله‌گري در بدن»، «امكان‌آفريني» و «نقش‌نمايي» به حالات برشمرده شده توسط فربيك افزوده و مصاديق آنها در تحول امر جنسيتي بررسي مي‌شود.