مرور نظام‌مند رويكردها و روش هاي ارزيابي تاب آوري سيل در محيط‌هاي شهري

رشد جمعيت و شهرسازي دو عامل اوليه در افزايش خطر سيل در مناطق شهري به ‌شمار مي‌روند. هم‌زمان با گسترش روز‌افزون شهرنشيني در بسياري از شهرها تغييرات كاربري زمين منجر به افزايش حجم رواناب‎هاي سطحي و تغيير رژيم‌هاي‌ سيلابي رودخانه‎ها شده است. از اين رو سيل‌ شهري يكي از مخاطراتي است كه به‌طور مستقيم و غير‌مستقيم آثار زيان‌بار خود را بر شهرهاي مختلف ايران وارد ساخته است. از آنجا كه تاب‎آوري با تركيب مؤلفه‎هاي مختلف درك جامعي از شرايط فراهم مي‎سازد مي‎تواند در ايجاد ابزارهاي مديريت ريسك سيل شهري مثمر ثمر باشد. براي اين‎كه بتوان از مفهوم تاب‎آوري به‌طور مؤثر در فرايند تصميم‌گيري و مديريت سيلاب‌هاي شهري استفاده كرد، لازم است تاب‎آوري شهر در برابر مخاطره سيل موردسنجش و ارزيابي قرار گيرد. با وجود اين، سنجش تاب‎آوري در محيط‌هاي شهري در برابر سيل به‌دليل عدم شفافيت لازم در زمينه رويكردهاي روش‌شناختي با چالش جدي مواجه است. بر اين اساس در اين مطالعه با مرور نظام‌مند و فراتحليل مطالعات انجام شده در زمينه ارزيابي تاب‎آوري محيط‎هاي شهري در برابر سيل رويكردها و روش‌‌ها در اين زمينه مورد واكاوي قرار گرفته است. مطابق يافته‌هاي تحقيق روش‌هاي ارزيابي تاب‌آوري محيط‌هاي شهري در برابر سيل، به سه دسته كمي، نيمه‌كمي و كيفي تقسيم مي‎شوند. روش‌هاي كيفي از تنوع كمتري نسبت به روش‎هاي كمي برخوردارند و غالباً شامل روش مصاحبه‌گيري و چارچوب‌هاي مفهومي نظري مي‎شوند. غالب روش‌هاي ارزيابي در اين زمينه روش‌هاي كمي و نيمه‌كمي هستند كه مي‌توان آن‌ها را در دو دسته پركاربرد يعني روش‌هاي مبتني بر شبيه‌سازي و روش‌هاي مبتني بر شاخص‌سازي جاي داد. در رويكرد مبتني بر شبيه‎سازي به‌طوركلي از مدل‎سازي هيدرولوژيكي و شبيه‎سازي سيلاب استفاده مي‌شود. روش‌هاي مبتني بر شاخص‎سازي در شكل‌هاي متفاوت توسعه‌يافته‎اند اما به‌طوركلي از اصول يكساني پيروي مي‎كنند و مي‎توان از آن‎ها براي تحليل تاب‎آوري ديگر انواع مخاطرات در عرصه‎هاي جغرافيايي نيز استفاده كرد.