جداسازي و شناسايي باكتريوفاژ مؤثر بر سويه‌هاي Xanthomonas campestris به‌منظور كنترل زيستي آنها

مقدمه: باكتري‌هاي بيماري‌زا در گياهان ازجمله Xanthomonas campestris pv. campestris از مهم‌ترين عوامل كاهش بازدهي محصولات كشاورزي و مسئول خسارت‌هاي عمدۀ اقتصادي در صنعت كشاورزي هستند و روش‌هاي رويارويي با بيماري كه تاكنون در برابر آنها استفاده شده‌اند، مقاومت باكتريايي و آسيب‌هاي محيطي را به ‌همراه دارند؛ بنابراين به روش‌هاي مؤثرتري نياز است. در مطالعه‌هاي اخير به باكتريوفاژها به‌عنوان عوامل جديد بازدارنده، ايمن و مؤثر در برابر باكتري‌هاي بيماري‌زاي گياهان توجه زيادي شده است.مواد و روش‏‏ها: در پژوهش حاضر، جداسازي و شناسايي باكتريوفاژ ليتيك مؤثر بر سويه‌هايي از باكتري Xanthomonas campestris با هدف مهار دو فرم پلانكتونيك و بيوفيلم باكتري بررسي شد تا در آينده براي مبارزه با آلودگي محصولات كشاورزي به اين باكتري بيماري‌زا استفاده شود. فاژ ليتيك مؤثر بر سويۀ Xanthomonas campestris pv. campestris DSM1706 از آب رودخانۀ كارون به روش آگار دولايه جدا شد. ريخت‌شناسي، طيف ميزباني فاژ، پايداري در برابر دما و اسيديته، منحني تكثير يك‌مرحله‌اي و اثر فاژ بر بيوفيلم باكتري بررسي شد.نتايج: بر مبناي ويژگي‌هاي مورفولوژيك، فاژ جداسازي‌شده به خانواده تكتي‌ويريده تعلق و علاوه بر سويۀ Xanthomonas campestris pv. campestris DSM1706، بر سه جدايۀ بيماري‌زاي ديگر به‌دست‌آمده از مزارع آلودۀ كلم شامل SAM 4209، SAM 4211 و SAM 4212، اثر ليتيك دارد. اين فاژ پايداري زيادي در محدودۀ دمايي منفي 20 تا 50 درجۀ سانتي‌گراد و فعاليت ليتيك مناسبي در محدودۀ اسيديتۀ 5 تا 10 دارد. بر اساس منحني تكثير يك‌مرحله‌اي، چرخۀ تكثير فاژ حدود 70 دقيقه به طول مي‌انجامد كه شامل مرحلۀ نهفتگي 25 تا 30 دقيقه‌اي و مرحلۀ آزادسازي فاژ 40 دقيقه‌اي است. فاژ 86 درصد اثر مهاري و 93 درصد اثر حذفي بر بيوفيلم اين باكتري دارد.بحث و نتيجه‏گيري: بر اساس نتايج پژوهش حاضر، فاژ ليتيك به‌دست‌آمده مي‌تواند از عوامل زيستي با پتانسيل زياد در مهار بيماري‌هاي گياهي و جايگزين روش‌هاي مبارزۀ متداول باشد.