جداسازي و شناسايي عوامل پژمردگي فوزاريومي به‌ليمو و كنترل بيولوژيكي آن توسط قارچ Trichoderma harzianum در شهرستان خرم‌آباد

مقدمه: مهار زيستي از روش‌هاي مؤثر وكارامد در مديريت بيماري‌هاي گياهي است كه خطر كمتري براي سلامت انسان و محيط زيست دارد. در اين پژوهش به‌منظور مهار زيستي بيماري پژمردگي فوزاريومي از قارچ بيوكنترل Trichoderma harzianum استفاده شد.مواد و روش‌ها: به‌منظور بررسي عامل پژمردگي به‌ليمو و كنترل بيولوژيكي آن از شهرستان خرم‌آباد نمونه‌برداري شد و تعداد 45 نمونه براي جداسازي و شناسايي به آزمايشگاه منتقل شدند. از جداية بيوكنترل T. harzianum عليه قارچ‌هاي بيمارگر در شرايط آزمايشگاه به‌صورت كشت متقابل و تأثير مواد فرار و در شرايط گلخانه در قالب طرح كاملاً تصادفي و در سه تكرار استفاده شد.نتايج: براساس ويژگي‌هاي مورفولوژيكي و مولكولي جدايه‌هاي Fusarium از هم تفكيك شدند و در دو گونة F. oxysporum و F. redolens قرار گرفتند. در آزمايشگاه جداية T. harzianum از رشد ميسليوم بيمارگرهاي F. oxysporum و F. redolens ممانعت كرد؛ اما بيشترين اثر بازدارندگي را بر گونة بيمارگر F. oxysporum داشت و در روش‌هاي كشت متقابل و اثر تركيبات فرار به‌ترتيب اين بيمارگر را به ميزان 71.5 و 61.5 درصد كنترل كرد؛ درحالي‌كه كنترل F. redolens در دو روش به‌ميزان 56.5 و 50.5 درصد بود. نتايج آزمايش‌هاي گلخانه‌اي نشان دادند بيوكنترل T. harzianum علاوه بر افزايش فاكتورهاي رشدي گياه، شاخص‌هاي بيماري را كاهش داد و بيماري را كنترل كرد. تأثير عامل زيستي T. harzianum بر شدت بيماري F. oxysporum پس از 30 روز برابر با 73.86 درصد و در F. redolens برابر با 74.16 درصد بود. ازنظر فاكتورهاي رشدي تيمار T. harzianum، بيشترين و تيمار F. redolens كمترين شاخص‌هاي رشدي را داشتند.بحث و نتيجه‌‌گيري: استفاده از عامل بيوكنترل T. harzianum تأثير معني‌داري در جلوگيري از رشد عوامل بيمارگرF. oxysporum و F. redolens دارد؛ بنابراين، به‌عنوان يك عامل كاربردي در كنترل زيستي بيماري پژمردگي فوزاريومي براي افزايش بهره‌وري و توليد محصول ايمن مي‌تواند استفاده شود.