تعاملات و كنش‌هاي اجتماعي گروه‌هاي جوانمردي

آيين ديرپاي جوانمردي در ايران در ابتدا به‌عنوان جنبشي اجتماعي براي احقاق حق مظلومان شكل گرفت. به‌تدريج با افزوده‌شدن مباني نظري، تعاليم و آداب و اصول اخلاقي به آن، جريان‌ها و گروه‌هاي مختلفي از اين آيين منشعب شدند. اين گروه‌ها در دوره‌هاي مختلف نقش مهم و بسزايي در جامعه ايفا كردند. به‌ويژه در دوره پس از اسلام كه با تأثيرپذيري جوانمردان در ابعاد مختلف از عارفان، كنش اجتماعي آنان نيز دست‌خوش تغييرات مهمي شد. باوجود حضور جوانمردي به‌عنوان يك جريان اجتماعي مؤثر در تاريخ ايران؛ اما تاكنون مباني نظري، تعاملات با ديگر گروه‌ها و جريان‌هاي اجتماعي و همچنين كنش‌هاي اجتماعي آنان به شكلي منسجم تبيين نشده است؛ از اين‌رو پژوهش حاضر با استفاده از رويكرد تاريخي و روش توصيفي-‌تحليلي و بهره‌گيري از منابع كتابخانه‌اي تعاملات وكنش‌هاي اجتماعي جوانمردان را تحليل و تبيين كرده است. يافته‌ها نشان مي‌دهد، هرچند ريشه‌هاي جوانمردي را بايد در ايران پيش از اسلام جستجو كرد؛ اما مي‌توان عرفان را مهم‌ترين آبشخور فكري جوانمردان پس از ورود اسلام به ايران و كشورهاي ديگر دانست، چنانكه ايشان با عارفان، اهل حكومت و پيشه‌وران بيش از همۀ گروه‌هاي اجتماعي تعامل مستمر و پويا داشته‌اند. از مهم‌ترين كنش‌هاي گروه‌هاي جوانمردي مي‌توان به موضوعات مبارزه با ظلم حاكمان وقت و ثروتمندان، خدمت به خلق از جمله محافظت از شهرهاي مركزي و شهرهايي كه بيشتر مورد حمله بيگانگان قرار مي‌گرفت، انفاق، ايثار و برقراري امنيت در راه‌هاي اصلي و كاروان‌هاي مسافرتي و تجاري اشاره كرد.