بررسي ناهنجاري‌هاي استاتيك و ديناميك آب‌گذرهاي جاده‌هاي جنگلي در ترافيك هاي مختلف

سابقه و هدف: ايجاد و احداث راه جنگلي باعث برهم‌زدن تعادل طبيعي جريان آب در عرصه جنگلي مي‌شود. با نصب آب‌گذر‌ها و احداث جوي كناري در مسيرهاي با ترافيك مختلف، مي‌توان اين تعادل را تا حدود زيادي حفظ كرد. آب‌گذرها يا سازه‌هاي زهكشي و همچنين رويه جاده اغلب قبل از هر نوع ناهنجاري و تخريب در نتيجه تأثير ترافيك‌هاي مختلف بر جاده، رفتار و نشانه‌هايي از خود بروز مي‌دهند كه با رفتارنگاري اين نشانه‌ها مي‌توان شدت تخريب را شناسايي و نسبت به حفاظت بموقع اقدام نمود. مواد و روش‌ها: در اين تحقيق ناهنجاري‌هاي ايستا و پويا آب‌گذرها و رويه جاده‌هاي جنگلي در طبقات مختلف ترافيك در سري يك ريحان‌آباد و سري يك پجيم از طرح جنگلداري الغدير خليل شهر مورد بررسي قرار گرفت. ابتدا مشخصات كليه آب‌گذرها (لوله‌ها، از جنس بتن ) شامل ضخامت، قطر و طول آب‌گذر، عمق آبگذر، شيب و زاويه نصب آن، شيب جاده و دبي آب‌گذر در مسيرهاي با شدت ترافيك متفاوت، با متر و شيب‌سنج اندازه‌گيري شد. محاسبه دبي با اندازه‌گيري سطح مقطع جريان و سرعت جريان با توجه به شعاع هيدروليكي، ضريب مانينگ و شيب جريان بدست آمد. در بخش ناهنجاري‌هاي ايستا، نسبت به بررسي ميزان سلامت آب‌گذر در 4 طبقه و همچنين اندازه‌گيري شاخص وضعيت رويه جاده‌هاي غيرآسفالته (UPCI unpaved road condition index) اقدام گرديد. ناهنجاري پويا شامل ميزان لرزش آب‌گذر هنگام عبور وسايل نقليه است كه با اپليكيشن لرزش‌سنج (Vibration meter) محاسبه شد. يافته‌ها: نتايج نشان داد، با افزايش عمق نصب آب‌گذر و شدت ترافيك، مقدار عددي UPCI كاهش مي‌يابد. كمترين مقادير شاخص UPCI در شيب‌هاي طولي كمتر از 5 درصد ثبت شدند. سلامت آب‌گذر با افزايش زاويه نصب آن افزايش يافت. همچنين كمترين مقادير سلامت آب‌گذر در شيب‌هاي طولي كمتر از 5 درصد ثبت شدند. به‌طوركلي كمترين ميزان لرزش در مورد آب‌گذرهاي غيرمسلح كه در عمق 100 50 سانتي‌متر، با شيب طولي 8 5 درصد و زاويه 120 100 درجه در جاده‌هاي كم ترافيك نصب شده بودند به ثبت رسيد. در مسيرهاي با ترافيك بيشتر از 4 وسيله نقليه در روز ميزان لرزش آ‌ب‌گذر 2.24 ريشتر و در مسيرهاي با ترافيك كمتر ميزان لرزش آب‌گذر 1.99 ريشتر برآورد شد. مسلح بودن و عمق آب‌گذر نيز بر ميزان لرزش آب‌گذر تأثير مثبت داشت.نتيجه‌گيري: هنگام جاده‌سازي رعايت نكاتي چون ظرفيت بارگذاري، تثبيت بهنگام جاده، درنظرگرفتن مقاومت برشي، متراكم‌كردن بموقع و نيز اجراي عمليات تحكيم، درنظرگرفتن خواص هيدرولوژيكي (تعداد تقاطع آب‌گذر، دبي جريان آب، شيب عرضي و رژيم رطوبتي)، ايجاد حوضچه، اعمال عمليات دوره‌اي در تعمير و نگهداري جاده‌ها (جاري و دوره‌اي) به‌صورت مستمر در جاده‌هاي جنگلي، رعايت عمق، مسلح بودن، شيب طولي جاده، زاويه نصب نسبت به آكس جاده و درنظرگرفتن شدت ترافيك در طراحي آب گذر ضرورت داشته و مي‌تواند در سلامت، لرزش و كارايي آن مؤثر باشد.