نور و ظلمت در حكمت خسرواني با متافيزيك هانري كُربن و عرفان بايزيد بسطامي

جهان دو بخشي نور و ظلمت، قدمت زيادي دارد. در تصور ايرانيان باستان دو اصل در ابديت وجود دارد؛ يكي اهورامزدا و ديگري اهريمن نام داشت. پرسش جستار اين است كه شالودۀ نور و ظلمت در حكمت خسرواني چيست؟ و اين دو مفهوم در اقوال و احوال بايزيد و متافيزيك هانري كربن چگونه تببين شده اند؟ هدف اين پژوهش تبيين ماهيت نور و ظلمت در عرفان بايزيد و پيوند آن با حكمت خسرواني و انعكاس اين مقوله با عوالم هانري كربن در گسترۀ ايران باستان است. يافته هاي پژوهش اين است كه دوگانه هاي نور و ظلمت دو جوهر مجزا با ماهيت متفاوت هستند كه درحكمت خسرواني و عرفان بايزيد بسطامي درستيز بوده اند. هانري كُربن متافيزيك تفكر سهروردي را با رمانتيسم آلماني، مزدائيسم، مانوي، هرمسي و تصوف روزبهان بقلي، نجم‌الدين كبري، نجم‌الدين رازي به هم پيوند مي دهد. جهان بيني مزديسنا هم بر نور و ظلمت است. نور ظاهرِ في نفسه و مُظهِرِ غير است. ظلمت هم جوهر غاسق است وهيئت ظلماني دارد. قهرمان تفكر عرفاني، مرد نورانيِ دربند تاريكي است كه در انديشۀ رهايي است. ايده و تجربه او نيز در پيوند انسان نور و راهنماي او به هم مي پيوندند. بايزيد نيز خود نور خداوند و نيل به آن را در تفكر عرفاني خود منظور داشته است.