چالش حفظ بيضه اسلام در مشروطه ايران و عثماني (با تاكيد بر رويكرد آقانجفي قوچاني)

در اواخر قرن نوزدهم و اوايل قرن بيستم ميلادي دو كشور ايران و عثماني شاهد جنبش هاي سياسي ناشي از تزلزل همبستگي اجتماعي بودند. تزلزل همبستگي اجتماعي در جوامع ايران و عثماني عمدتاً به دليل تغيير شرايط بيروني و دروني جهان اسلام و نتيجۀ دوره اي طولاني از تحولات سياسي و اجتماعي بود. از اين منظر انديشمندان و علماي دو كشور، در تلاش براي حفظ ثبات در اجتماع خود، فعاليت هاي علمي و عملي را آغاز كردند. از جملۀ اين انديشمندان علماي نجف بودند كه به دليل قرار گرفتن در خاك عثماني و داشتن ارتباطات فرهنگي قوي با ايران، در توليد مفاهيم جديد و انتقال انديشه هاي دو كشور نقش بسزايي داشتند. از زمرۀ اين افراد آقانجفي قوچاني بود كه از شاگردان و مريدان آخوند خراساني و از مدافعان نگاه اصولي وي به مشروطه بود. بنابراين، سؤال اين پژوهش اين است كه آقانجفي قوچاني براي ايجاد همبستگي اجتماعي و حفظ بيضۀ اسلام در مشروطۀ ايران و عثماني چه راهكاري را مؤثر مي دانست؟ مدعا اين است كه از نظر آقانجفي چهار مؤلفۀ اصلي مشروطيت، عقلانيت جمعي، حريت اخلاقي و مساوات اجتماعي منشأ تداوم همبستگي اجتماعي يا حفظ بيضۀ اسلام هستند. اين تحقيق با استفاده از شيوۀ اسنادي و براساس نظريۀ همبستگي اجتماعي دوركيم تدوين شده است.