درآمدي بر نسبت ميان نظريه اخلاقي امر الهي و حقوق بشر

نسبت ميان بنيان اخلاق و معيار خوبي و بدي اعمال و رفتار انسان‌‌ها از ديدگاه وحي‌‌مداران و رابطه آن با حقوق بشر حق‌‌مدار همواره محل تامل بوده است. در يك رويكرد (نظريه امر الهي)، سرشت اعمال و رفتارهاي اخلاقي ريشه در شريعت و قواعد الهي دارد و بر پايه اراده خداوند است. اما در رويكردي ديگر (حقوق بشر)، مفاهيم اخلاقي ذاتاً داراي ارزش است كه ريشه در نظام اخلاقي حق مدار و بر پايه‌‌ي خودآييني و كرامت ذاتي انسان دارد. در اين پژوهش با روش توصيفي-تحليلي، بر آن هستيم تا گفتمان حاكم بر حقوق بشر و بنيان‌‌هاي نظري آن را در مقايسه با نظريه امر الهي مورد سنجش و تحليل قرار دهيم. يافته اصلي پژوهش دلالت بر آن دارد كه رابطه‌‌ي ميان حقوق بشر‌‌حق‌‌مدار و نظريه امر الهي كه متعلق به اخلاق تكليف‌‌مدار است به لحاظ نسب اربعه، متباين است و امكان مطالبه و ادعا نسبت به حقوق در رويكرد تكليف‌‌مداري غرق در تكاليف مي‌‌شود.