عوامل مؤثر بر ارتكاب جرم: فراتحليل كمّي مطالعات

جرم به‌عنوان يك پديدۀ نامطلوب اجتماعي، پيامد عوامل متعددي است. فزوني ارتكاب به جرم، افزايش تحقيقات علمي در حوزه‌هاي مطالعاتي مرتبط با جرم در ايران در چند دهۀ گذشته را در پي داشته؛ به‌طوري‌كه اطلاعات وسيعي دربارۀ سبب‌شناسي و فراگيرشناسي جرم در حوزه‌هاي مختلف آن توليد شده است. پژوهش حاضر با رويكرد فراتحليل به مهم‌ترين دلايل و علت‌هاي ارتكاب جرم در ايران بر اساس پژوهش‌هاي انجام‌گرفته در حوزه‌هاي مختلف پرداخته و به اين پرسش پاسخ داده است كه عوامل مؤثر بر ارتكاب جرم كدام‌اند و درمجموع اين عوامل تا چه اندازه در ارتكاب جرم در حوزه‌هاي مختلف تأثيرگذارند؟ روش پژوهش از نوع فراتحليل (كمّي) با هدف تعيين اندازۀ اثر پژوهش‌ها بود. حجم نمونه شامل 107 سند پژوهشي (80 مقاله و 27 پايان‌نامه) بود كه با توجه به معيارهاي داشتن ضريب همبستگي، اعتبار مقاله، كيفيت انتشار و اطلاعات روشي انتخاب شدند. يافته‌ها نشان داد بيشترين تأثير در ارتكاب جرم را به ترتيب متغيرهاي مشاركت اجتماعي، فرهنگ بزهكاري، منطقۀ محل سكونت، تراكم جمعيتي، روابط اجتماعي، كنترل اجتماعي، احساس محروميت و نابرابري اجتماعي، پايگاه اقتصادي-اجتماعي و اختلافات خانوادگي داشته‌اند كه درمجموع دلالت بر تأثيرِ بيشتر عوامل سطح اجتماعي در ارتكاب جرم دارد.