دو روايت سقراط از عشق؛ تقابل عشق زميني و عشق الهي

پاسخ اين پرسش اهميت فراواني دارد كه عشق زميني چه ارتباطي با عشق الهي دارد؟ آيا اصلاً مي‌توان به خدا عشق ورزيد؟ و اگر چنين چيزي امكان‌پذير است، با عشق بشري به بشر ديگر (عشق زميني) چه تفاوتي دارد؟ ديدگاه صاحب‌نظران معاصر در روان‌شناسي بركدام جنبه از عشق متمركز است؟ نگارنده مقاله ضمن بررسي نگاه برخي از صاحب‌نظران روان‌شناسي به عشق به شرح ديدگاه سقراط درباره‌ عشق با دو روايت به مفهوم «عشق زميني» و «عشق الهي» مي‌پردازد. تحليل دو خطابه نشان مي‌دهد، عشق در ذهنيت عمومي همان عشق زميني است با تكيه بر اين مفهوم همه يا اغلب مردم خود را بي‌نياز از تعريف عشق مي‌دانند، اما تحليل سقراط از دو خطابه مخالف يكديگر است در يكي غير عاشق بر عاشق برتري داده شده و در ديگري عاشق بر غير عاشق. عشق در يك گفتار نكوهش شده و در ديگري ستايش. از اين تقابل مي‌توان چنين نتيجه گرفت كه در عشق زميني شهوت و هوس‌راني و برآوردن نياز جسماني است ولي در عشق خدايي شوق كشف حقيقت و رسيدن به آن است. در عشق زميني عاشق در پي حقيقت نيست و خواهان تملك معشوق است. اما در عشق خدايي، ستايش و بندگي كردن و قرباني دادن برابر معشوق است.