جايگاه تاريخي عروسك در فرايند شكل‌گيري دگرخود انساني

اين پژوهش تلاش دارد نقش عروسك را در فرايند پيوند خود با دگرخود در روان انسان پي‌جويي كند. ماهيت نمادين رابطه بين دارندگان عروسك و خود عروسك‌ها، داراي اين پيام است كه سرگرمي با عروسك، فراتر از يك رفتار زيبايي‌شناختي بوده و با نيازها و كاستي‌هاي روحي دارندگان عروسك در پيوند است. با بررسي ژرف كنش‌هاي روحي انسان و كاركردهاي گوناگون عروسك، مي‌توان دريافت كه عروسك‌ها در گذر تاريخ بازتاب و تداوم فرايند پيوند خود و دگرخود براي انسان‌ها بوده‌اند. اين مفهوم را مي‌توان همانند عبور طيف‌هاي فرايند يادشده از روان انسان دانست كه در نهايت، همه‌ اشكال «من» و «دگرخود»، در صورت‌هايي موجود، آرماني يا خيالي تجسم مي‌يابند. اطلاعات اين موردكاوي كيفي به شيوه‌ اسنادي و ميداني داده‌اندوزي شده و‌ از طريق فيش‌برداري نظم يافته‌اند. خوانش يافته‌ها با روش توصيفي­ تحليلي آشكار مي‎سازد كه عروسك‌هاي سنتي و قومي ايراني دست‌كم به سه شيوه براي دارندگانشان به دگرخود بدل شده‌اند: شخصيت آرماني (مثلاً كاركرد عروسك‌هاي بهيك و ليلي، لال، گولِن و گورِكِن و باز)، جان‌بخشي (همچون كاركرد عروسك‌هاي چهل‌گيس و پنبه‌اي)، و فديه يا بلاگرداني (مانند كاركرد عروسك چوبي، بازنده و ابودردا).