پويايي جداسازي مصرف انرژي، رشد اقتصادي و آلودگي در ايران: شواهد جديد از رويكرد تحليل عاملي در سطوح سه‌گانه انرژي

به‌كارگيري منابع طبيعي به‌ويژه انرژي براي رفاه اقتصادي ضروري است، با اين حال، مصرف فزاينده اين منابع موجب نگراني هاي توسعه پايدار شده است. هدف اصلي پژوهش حاضر، بررسي پويايي جداسازي رشد اقتصادي، مصرف انرژي و دي‌اكسيدكربن در ايران طي دوره زماني 2020-2000 با استفاده از روش تاپيو[1] (2005) و رويكرد تحليل عاملي با تمركز بر سه سطح از مصرف انرژي (اوليه، نهايي و مفيد) است. براساس نتايج تحقيق حاضر، نخست، رشد اقتصادي ايران طي دوره زماني مورد بررسي اغلب با جداسازي هاي منفي (در هر سه سطح انرژي) همراه شده است. اين جداسازي منفي در انرژي مفيد و انرژي نهايي نسبت به انرژي اوليه قوي تر ظاهر شده است. با تجزيه مصرف انرژي، جداسازي منفي در مؤلفه هاي مختلف انرژي نيز تأييد شده است. دوم، جداسازي ضعيف بين مصرف انرژي و آلودگي (انتشار CO2) كه طي دوره مورد بررسي و در سطوح مختلف انرژي تأييد شده است، شدت جداسازي منفي انرژي از آلودگي در سطوح پايين تر انرژي قوي تر بوده است. سوم، جداسازي رشد اقتصادي و آلودگي شباهت زيادي به جداسازي رشد اقتصادي و مصرف انرژي دارد. به نظر مي رسد عدم كارايي در مصرف انرژي، عدم دسترسي به تكنولوژي هاي نوين و نبود ساختارهاي مناسب كه مي تواند ناشي از نداشتن راهبرد مشخص در توسعه پايدار باشد، موجب جداسازي منفي انرژي، آلودگي و رشد اقتصادي شده است. توصيه اصلي اين پژوهش، اولويت گذاري روي كارايي انرژي در سطوح مختلف انرژي همراه با سرمايه گذاري در زيرساخت و فناوري انرژي است.