بررسي تنوع لاين‌هاي اصلاحي خيار از طريق تجزيه به عامل‌ها و تجزيه خوشه‌اي

يكي از كليدي‌ترين نكات در برنامه‌هاي به‌نژادي، استفاده از تنوع ژنتيكي موجود در يك گونه معين است. به‌منظور مطالعه تنوع ژنتيكي و گروه‌بندي برخي از لاين‌هاي گياه خيار، تعداد 27 لاين از اين گياه براي 21 صفت مورفولوژيكي با استفاده از روش تجزيه به عامل‌ها و تجزيه خوشه‌اي ارزيابي شدند. اين آزمايش در قالب طرح كاملا تصادفي، در سه رديف جداگانه و با سه تكرار در دانشكده علوم كشاورزي دانشگاه گيلان انجام شد. نتايج تجزيه واريانس داده‌ها نشان داد كه تفاوت معني‌داري بين ژنوتيپ‌هاي خيار از نظر تمامي صفات مورد مطالعه وجود داشت. نتايج مقايسه ميانگين نيز نشان داد كه بعضي از لاين‌ها از لحاظ عملكرد و ساير صفات مهم نسبت به ساير لاين‌ها برتري داشتند. تمام صفات بررسي شده به جز صفات طول 15 ميانگره ابتدايي (87 درصد)، طول و عرض لوب انتهايي (63 و  61 درصد)، سطح برگ (73 درصد) و وزن تك ميوه (26 درصد) از وراثت‌پذيري عمومي بالايي (90 درصد) برخوردار بودند. تجزيه خوشه‌اي بر مبناي ميانگين داده‌ها، لاين‌هاي مورد مطالعه را در چهار گروه قرار داد. نتايج تجزيه به عامل‌ها، 8 عامل را معرفي نمود كه حدود 88 درصد از تغييرات كل را توجيه كردند، كه سهم هر كدام از عامل‌ها به‌ترتيب 23.52، 12.63، 11.81، 9.95، 8.6، 7.34، 6.27 و 4.21 درصد بود. به‌طور كلي، نتايج نشان داد كه لاين‌هاي L57 و L54 در صفت‌هاي وزن كل ميوه و تعداد ميوه مي‌توانند از جمله لاين‌هاي اميدبخش مناسب كاشت در شرايط گلخانه‌اي معرفي شوند. اطلاعات به‌دست آمده از اين مطالعه مي‌تواند براي معرفي رقم و يا توليد هيبريد در برنامه‌هاي به‌نژادي بعدي مورد استفاده قرار گيرد.