ارزيابي برخي صفات كمي و كيفي گياه دارويي بالنگوي شيرازي (Lallemantia royleana) در پاسخ به تنش شوري و قارچ‌هاي ميكوريزا

گياهان دارويي منابع مهمي از تركيبات دارويي هستند كه از زمان هاي قديم در درمان بسياري از بيماري ها استفاده شده است. گياهان دارويي با ميكروارگانيسم هاي متعددي كه به‌صورت همزيست در قسمت هاي مختلف گياهان رشد مي كنند، ارتباط برقرار كرده اند. به منظور بررسي اثر قارچ هاي ميكوريزا در شرايط تنش شوري بر ويژگي هاي فيزيولوژيكي و عناصر ريزمغذي گياه دارويي بالنگوي شيرازي، آزمايشي به صورت فاكتوريل در قالب طرح كاملاً تصادفي در سه تكرار در سال 1398 در گلخانه دانشگاه آزاد اسلامي مهاباد اجرا شد. فاكتور اول تنش شوري در چهار سطح (صفر (آب مقطر)، 2، 4، 6 و 8 دسي زيمنس بر متر ناشي از نمك كلريد سديم) و عامل دوم تلقيح نشا با سه قارچ ميكوريزا (R. irregularis G. versiform, F. mosseae,) بودند. صفات مورد مطالعه شامل عملكرد دانه تك بوته، درصد روغن دانه، ظرفيت آنتي‌اكسيدان، محتواي پرولين، نشت مواد يوني و عناصر غذايي شامل نيتروژن، فسفر و پتاسيم بودند. نتايج نشان داد كه صفات مورد ارزيابي در پژوهش حاضر تحت تأثير تيمارهاي قارچ ميكوريزا، تنش شوري و اثر متقابل قارچ در تنش شوري قرار گرفتند. گياهچه هايي كه با قارچ ميكوريزا R. irregularis تلقيح شده داراي بيش ترين ميزان عملكرد دانه تك بوته (276.94 گرم)، درصد روغن (30.51 درصد)، پرولين (246.60 ميلي گرم بر گرم)، قدرت آنتي اكسيدان (49.32 درصد) و عناصر معدني نسبت به دو سويه ديگر قارچ ميكوريزا بودند. تنش شوري موجب افزايش درصد روغن (27.33 درصد)، پرولين (242.08 ميلي گرم بر گرم)، قدرت آنتي اكسيدان (39.13 درصد) برگ گياه دارويي بالنگوي شيرازي شد و با افزايش تنش شوري از صفر به 8 دسي زيمنس بر متر باعث كاهش صفات عملكرد دانه (109.03 گرم) و عناصر معدني (%3.47=N=، %0.40=P و %1.16=K) شد. طبق نتايج مقايسه ميانگين اثر برهمكنش قارچ در تنش شوري، بيش ترين ميزان عملكرد دانه (361.81 گرم) و عناصر معدني (%7.33=N=، %0.79P و %2.55=K) در تلقيح گياه با قارچ R. irregularis در عدم تنش شوري مشاهده شد و همچنين بيش ترين ميزان صفات درصد روغن (33.68 درصد)، پرولين (311.33 ميلي گرم بر گرم) و قدرت آنتي اكسيداني (60.27 درصد) در تنش 8 دسي زيمنس بر متر بدست آمد. باتوجه به نتايج تحقيق حاضر استفاده از سويه قارچ R. irregularis بيش ترين تأثير مثبت بر خصوصيات كمي و كيفي گياه دارويي بالنگوي شيرازي نسبت به عدم تلقيح قارچ برخوردار بود.