تأثير انديشه، افكار و آثار شريف جُرجاني در شبه‌قارّه

مير سيد شريف جرجاني، متكلّم، فيلسوف، منطقي، اديب و منتقد ايراني قرن هشتم و نهم هجري است. جرجاني آثار فراواني دارد و بر بسياري از كتب متقدّم و متأخّر خود، شرح و حاشيه نوشته است. نفوذ انديشه‎ها، آرا و آثار جرجاني حتي در سرزمين‎هايي كه او در آن‌ها نبوده است، بسيار است. گسترۀ نفوذ او چنان بود كه نويسندگان ايراني، ترك، عرب و همچنين شبه‎قارّه آثارش را مي‎خوانده و به نوشته‎هايش استناد مي‎كرده‏اند. در طي چند قرن، در شبه‎قارّۀ هند، آثار جرجاني را در نظامِ مدرسي مي‎خوانده و بر آن‌ها شرح و حاشيه مي‎نوشته يا تحريرهاي تازه‎اي از آن‌ها فراهم مي‎آورده‎اند. همچنين گاه به تلخيص يا ترجمۀ آن‌ها مي‎پرداخته‏اند. نسخه‎هاي‌خطّي، كتاب‎هاي چاپ سنگي و سربي آثار جرجاني در كتابخانه‎هاي اين سرزمين‌ها فراوان است. شاگردان و نوادگان جرجاني هم در جريان گسترش آراي او در آنجا مؤثر بودند. در اين مقاله، پس از اشاره به زندگي، احوال و آثار جرجاني، با تأكيد بر منابع نوشتاري شبه‎قارّه، به بررسي تأثير آرا و آثار او در اين سرزمين‎ها مي‎پردازيم.