واكاوي مباني نقلي اعتقاد به تأثير آيۀ «وَ اِن يَكاد» براي دفع چشم زخم

آخرين آيات سورۀ قلم از مشهورترين آيات بين مردم است كه به آيۀ «وان يكاد» مشهور است. شهرت و رواج اين آيه در بين مردم بيشتر از آن جهت است كه به عنوان حرزي در برابر چشم زخم شناخته شده است. در اين نوشتار به ريشه يابي اين باور پرداخته شده است. در منابع اهل سنت روايتي به نقل از كلبي گزارش شده كه نشان مي دهد در پي تلاش مشركان براي آسيب رساندن به پيامبر از طريق چشم زخم اين آيه نازل شد. اين شان نزول باعث شده بيشتر مفسران نيز اين آيه را مرتبط با چشم زخم بدانند در حالي كه اين روايت معتبر نيست و روايات صحيحي در منابع شيعي نزول اين آيات را مرتبط با موضوع امامت دانسته اند. برخي از مفسران منظور از آيه را نگاه از روي خشم و دشمني دانسته و ارتباط آيه با مسأله چشم زخم را انكار كرده اند. از سويي هيچ روايت و دليل معتبري كه نشان دهد اين آيه براي دفع چشم زخم مؤثر است يافت نشد، تنها مستند اين باور قول حسن بصري است كه به پيامبر(ص) منتسب نشده و احتمالا برداشت او از آيه بوده است و در برخي منابع متاخر شيعه به اشتباه به امام حسن(ع) منتسب شده است.